Cara van Wersch, actrice

portret1
1913 -2000

Bij haar overlijden op 24 november 2000 schreven twee Belgische  kranten in haar woonplaats Antwerpen. het volgende :

graf cara
Graf Cara van Wersch, Schoonselhof, Antwerpen

Kapitein Zeppos is nog een tweede kopstuk kwijt: tante Cara. Vrijdag is actrice Cara van Wersch immers op 87 jarige leeftijd overleden in Antwerpen. Van Wersch werd in 1913 geboren in het Nederlandse Heerlen en doceerde Russisch aan avondscholen in het Antwerpse. Voor het grote ooubliek raakte ze bekend als tante Cara in Kapitein Zeppos. Van Wersch speelde onder meer mee in Pelgrim der Verdoemden uit 1946. Vechten voor onze rechten uit 1962, Malpertuis uit 1971 en Het Beest uit 1982. Zij stierf een natuurlijke dood.

Cara speelde in diverse toneelstukken die vooral een Russische oorsprong hadden. Logisch. Zij sprak immers Russisch. Regelmatig beschreef zij dat in het programmaboekje het leven van de auteur en van de regisseur. Ook waren er toneelstukken tussen waarvan zij de vertaling verzorgde. Zo vertaalde zij onder andere Nachtasiel (1959-1960) en De kleine Bourgeoise (1970) van Maxim Gorki, Peter Sjarov: Dagboek van een Deugniet (1962) (Cara speelde zelf mee en verzorgde de teksten in het programmaboekje), en Het Kind van een Ander, geschreven door Vasili Sjkvarkin.

In de krant van 1964 schreef Cara een artikel over dit toneelstuk. De journalist begon dit artikel met een uiteenzetting wie Cara van Wersch was.antwerpse-krant-1964

In het programmaboekje van de voorstelling, geregisseerd door Paul Ivo, had zij ook een artikel over de auteur geschreven. In 1965 vertaalde zij vanuit het Russisch een toneelstuk van Iwan Toergeniev voor de Koninklijke Nederlandse Schouwburg in Antwerpen.

Zij was van 1936 tot 1955 verbonden aan de Koninklijke Nederlandsche Schouwburg in Antwerpen.

Tot zover de Vlaamse kranten.

Cara van Wersch werd in het gezin van een Heerlense ondernemer in 1913 geboren. Gedoopt als Cornelia, met de roepnaam Corrie, bleek toen zij opgroeide een totaal andere richting op te willen gaan. Het toneel trok haar. Dit tegen de zin in van haar ouders. In het bevolkingsregister van Heerlen heeft zij als jong meisje het beroep: kantoorbediende en winkeljuffrouw. In mei 1922, acht jaar oud,  moest zij naar het meisjesinternaat van de zusters Ursulinen in Eijsden. Daar ging zij naar school. (Opvallend is dat zij in 1980 in een film speelde die op haar oude school in Eijsden werd opgenomen). Zij werd dus uitgeschreven uit de Gemeente Heerlen.  In april 1926 kwam zij terug uit Eijsden. In april 1926 volgde zij de opleiding aan de R.K. Middelbare Handelsschool voor Meisjes in Heerlen. Zij werd toen nog Corry van Wersch genoemd.

Rechts bij het kruisje is Cara in 1926.
Rechts bij het kruisje is Cara in 1926.

E. Brenner, L. Pieters, G. Lemmers, T. van Zijdeveld, L. Canter, Chr. Reubsaet, T. Boumans, A. Canton, L. Ubben, B. Poelen, F. Geurten, A. Bernaerd, M. Vossen, H. Franke, O. Kusters, H. Mentz, E. Weyers, M. Gitsels, Cara van Wersch, F. Joosten, B. Tinga, A. van Bladel, M. Bour, L. Beckers, N. Serrarens, M. Vinken. H. Wachelder

Kort daarna ging zij naar Maaseik en in maart 1930 kwam zij terug in Heerlen, waarna zij weer naar Brussel verhuisde. Daar woonde haar oom. Daar volgde zij tot en met 1933 de Katholieke Sociale School voor vrouwen.
Vanaf 1934 tot en met 1936 zat Corrie in Antwerpen op de Koninklijk Vlaams Conservatorium voor Toneel.

Als opgroeiende tiener was zij altijd een wild kind. Op de website Heerlenvertelt.nl staat het volgende verhaal van een Susanne:
Mijn moeder vertelde ook dat zij vroeger op de kermis met haar zus altijd ging kijken naar een steile wandrijder; die heette Bob Carrow en zijn assistente heette Miss Kitty. Mijn moeder en haar zus waren helemaal wég van die man. Die man vroeg soms of een van de meisjes in het publiek zin had om bij hem achterop de wand omhoog te rijden. Mijn moeder wist dat één keer een meisje mee omhoog ging en dat was Cara.

bob-carew
1933

Zij wilde toch naar het toneel. Haar debuut was in 1930 met het stuk Zomerzotheid in Heerlen. Cara was 17.

In 1934, zij was  toen 21 jaar, was zij verbonden aan de Dramatische Kunstkring van Heerlen. Zij zat onder meer in de kascommissie. Haar vader zat ook in allerlei kascommissies. Zij won tevens de tweede prijs voor den voordrachtwedstrijd. Een eerste prijs werd niet toegekend.

In België waren er wel socialistische gelegenheidsprojecten, maar slechts enkele groepen bouwden echt een repertoire op dit terrein op.  In Antwerpen waren er Groep ‘111’ (onder leiding van Lon Landau) en Wending (Lode Rigouts). Op feestelijke gelegenheden declameerden zulke groepen ook strijdvaardige teksten en liederen, bijvoorbeeld bij het vertrek van linkse militanten naar de Spaanse Burgeroorlog (1936 -1939). Groep ’111’ repeteerde op een zolderkamer boven een kolenhandelaar in een steegje aan de Kroonstraat in Borgerhout.   De groep beoefende in die jaren met veel idealisme en weinig middelen het genre van het ’spreekkoor’. Ook Luc Philips en Cara van Wersch waren nog aan deze groep verbonden. (bron: http://www.vivelasociale.be)

Andere studies die zij volgde:

  • 1946:                   Aanvang zelfstudie Russische taal
  • 1958:                   Nederlandse Taalkunde
  • 1959                    Certificaat Pelman Instituut Mental Training
  • 1963 – 1966:  Hoger Instituut voor Vertalers en Tolken in Antwerpen
  • 1965:                   Lomonosov universiteit Moskou
  • 1969 – 1973:  Yogalerares in Aalst en Brussel
  • 1972                    Reflexologie
  • 1976 – 1978:  Tai Chi Chuan

Haar carrière begon dus in 1930. Daarna ging het snel. Zij kreeg in 1934 een contract bij het Openluchttheater van de Koninklijke Nederlandse Schouwburg Antwerpen. Zij had in Valkenburg het gezelschap van de KNS van Antwerpen leren kennen. Het was Charles Gilhuys, regisseur, die haar voorstelde om in Antwerpen aan het conservatorium de toneelopleiding te volgen. Pas na het vroegtijdig overlijden van haar moeder, waardoor zij het kindsdeel in handen kreeg, kon zij het conservatorium betalen. In 1936 slaagde zij met een eervolle vermelding.

web-lim-dgbl-5-mei-1936
1936

Over haar naamsverandering van Corrie naar Cara schreef zij aan haar neef: Dat Corrie ‘Cara’ werd komt zo: toen ik mijn eerste contract met K.N.S. Antwerpen afsloot was er al een Corrie in het gezelschap en de directeur dacht dat het verwarring kon scheppen. Mijn Hollandse vrienden noemden mij Karoesjka en daar heb ik toen een afkorting van gemaakt. Vandaar.

weblim-koe-26-09-1936
1936

 Carra van Wersch.
Eenige jaren geleden stond zij nog tusschen de speelsters en speler van het liefhebberijtooneel te Heerlen, waar zij tot de goede krachten van den „Dramatischen Kunst kring” behoorde. Sinds twee jaren maakte Carra van Wersch haar studies aan het Koninklijk Vlaamsch Conservatorium (afdeeling tooneel) waar zij op 15 Juli j.l. examen deed en slaagde.Haar studie werd wel heel spoedig met succes bekroond, want dezer dagen stelde de directeur van den Koninkl. Nederlandschen Schouwburg te Antwerpen haar in de gelegenheid  haar eerste contract te teekenen voor dit tooneelseizoen. In enkele kleinere rollen zag men deze Limburgsche actrice reeds optreden in de afgeloopen twee zomerseizoenen in het openlucht-theater te Valkenburg, waarzij meewerkte in de voorstellingen van den Kon. Ned. Schouwburg te Antwerpen.

  • 1936 – 1956:  Engagement KNS Antwerpen.
  • 1956 e.v.  Freelance BRT Radio en TV: Russische Radiotaallessen, Schoolradio e.a.KNS, Koninklijke Vlaamse Schouwburg in Brussel. Behalve actrice ook vertaler/tolk Russisch. NTG in Gent. Stadsschouwburg van Antwerpen, Kamertoneel, Fakkeltheater in Antwerpen.
  • 1961: Tolk voor de BRT tijdens de eerste bemande ruimtevlucht van Yoeri Gagarin.
  • 1961 -1965: Engagement voor het Nederlands Kamertoneel.
  • 1965 – 1969:  LBC, Instituut voor Talen en Handel: lerares Russisch.
  • 1966 – 1977:  beëdigd vertaler Rechtbank van de Eerste Aanleg Stedelijk Hoger Instituut voor Talen Antwerpen: lerares. Russische Tolk tijdens tournee van het Staatscircus van Moskou in België en Nederland. Lerares Russisch aan de Rijkstechnische Avondschool in  Deurne.
  • 1973 – 1976:  Yogalerares, Antwerpen en Brussel  Zij was toen 60.
  • 1978 – 1997:  Cursusleiding Tai Chi Chuan.

cara-en-paulIn 1950 trouwde zij met de tien jaar oudere Paul Glassée. Hij was weduwnaar. Helaas voor beiden stierf Paul vijftien jaar later. Bij het huwelijk was Cara 37 jaar. Het echtpaar kreeg geen kinderen.
Vele jaren lang had Cara een innige briefwisseling met Johan Daisne, pseudoniem van Herman Thiery (Gent, 1912 – 1978), een Vlaams schrijver, dichter, prozaïst en schrijver van toneelstukken, hoorspelen en essays. In 1955 schreef zij hem onder meer: Ben prakties niet meer thuis en mijn man zie ik (als je het “zien” kunt noemen) alleen nog maar in het donker in ons echtelijk bed. Kom altijd laat thuis van een voorstelling, hier of buiten de stad. Paul slaapt als een engel als ik wat warmte bij hem zoeken kom, en ’s morgens als ik wakker word is hij meestal de deur al uit..
De briefwisseling met Johan Daisne begon in 1952. De aanhef luidde: Hooggeachte heer Daisne. In 1954 was het mijn liefste en mijn lieve Herman  geworden. Cara was zeer open in de brieven aan deze Herman die ook even open en vol gevoel terug schreef. Cara had in Herman Thiery een zielsverwant gevonden die zij in haar huwelijk miste. Al die jaren dat ze elkaar schreven, hadden ze elkaar nooit ontmoet. Pas eind december 1955 gaven zij elkaar hun telefoonnummer.

tegel1In 1953 bestond de Koninklijke Nederlandse Schouwburg in Antwerpen 100 jaar. Cara, en waarschijnlijk alle spelers, kreeg een herdenkingstegel.
De tegel werd door Gilliot & Cie S.A., Manufactures Ceramiques d’Hemixem gemaakt.
Onder het schild van de KNS staat het wapenschild van Antwerpen met links een narrenhoed en rechts een masker.. Dit veld is omzoomd met een oranje lijst.

cannesIn 1964 vertoefde zij op het filmfestival van Cannes. Daar ontmoette zij diverse beroemde mensen. Uit die tijd is een kaartje bekend waar op de ene kant de naam van Gregory Peck staat en op de andere kant namen als Barbara Bouchet en Bella Davi. De handtekening van Cara staat rechtsboven.

In een brief aan een neef van haar in 1993 schreef zij:
In 1991, na de laatste voorstelling van “De drie zusters” van Chekov waarin ik een gastrol speelde in KVS Brussel, besloot ik ermee op te houden, theater vergt enorm veel tijd, zeg maar neemt alle tijd in beslag. Ik doe nu en dan nog een ding voor BRT, VTM of film, kleine opdrachten met hoogstens twee of drie draaidagen. Ik kan me nu helemaal aan het onderricht van Taijiquam wijden, ik ben er al mee bezig van toen ik op pensioen werd gesteld.

Haar contracten bijvoorbeeld met het Nederlands Kamertoneel van België waren absoluut niet slecht.. Zij kreeg in januari 1962 voor twintig voorstellingen (in twee maanden) omgerekend € 15,- per voorstelling. Als je weet dat in die tijd een maandloon omgerekend circa € 50 bedroeg, dan trek je ook dezelfde conclusie. In november 1965 was dat inmiddels al omgerekend € 22,50 geworden. De reiskosten werden daarnaast ook vergoed.
Het gebeurde regelmatig dat een toneelstuk twee maanden draaide, waarna vrijwel direct een nieuw toneelstuk kwam die ook weer twee maanden liep. Terwijl Cara het ene stuk speelde, was zij bezig het volgende stuk uit haar hoofd te leren.

Enkele foto’s van Cara tijdens een van haar voorstellingen:

Onvolledige speellijst (220 producties, incl. zonder jaar).

titeljaarmediumrol
Groenland1998televisie
Pourquoi se marier le jour de la fin du monde1998film
De trein naar Kongo1998film
Sancta mortale1997film
U beslist1996televisie
Douwe Egberts1995CommercialBruid
Scherzi d'Angelo1995korte film
U beslist, episode 1,61995televisie
Postbus X: Afl: De Flessendans deel 11993filmtante Julia
Bex en Blanche, 2 delen1993televisie
Langs de kade, aflevering Diamant1992televisie
Commisaris Roos: 2 afleveringen1992televisieNonnetje
De drie zusters1991toneel
Elias of het gevecht met de nachtegalen1991filmGrootmoeder
Mamman1990televisieMarie-Louise
Villa des roses1989televisieMoeder van Martin
Australia 1989filmDame du comit?
De Collega's 10e aflevering1989tv serieMoeder
Het huis van Bernarda Alba1989toneel
Les Tentations d'Albert1989filmDe moeder
Postbus X, afl.de zaak Avontroot1989tv serieWeduwe Avontroot
Het Huis van Bernarda Alba1988toneelVoor de derde keer
De komst van Joachim Stiller1988televisie
De derde leeftijd1987televisie
Adriaan Brouwer1986televisieRoos
Het Pleintje, episode 1,61986televisietante Palmyre
Jean-Gina Bella1985filmLa veuve 
Bezoek uit Londen1984hoorspelLena
Opa en Oma1984brt schooltelevisie Paula
Marie vecht tegen de engelen1982toneel
Een Verhaal van Vrede1982televisie kerstprogrammaVertelster
Het Beest 1982 filmMoeder 
Cello en Contrabas1981televisieDirectrice muziekschool
De Blijde dag 1980televisieMoeder overste
Bruges la Morte1979filmZuster Rosalie
Zomer te Zilverberg 1979televisieClara Valckens
Eenden tellen1978hoorspeldierenarts
De Collega's, afl De Diefstal1978tv serieMoeder
Terrarium1978hoorspelToneelspeelster
Het Huis aan de Sint-Aldegondiskaai 1978televisieOude vrouw Amanda
Hedda Gabler1977filmJulia Tesman  Reiziger
Leven en Werken van de profeet Isaias1977televisieGravin van Lalaing
Centraal Station, aflevering 12, de vandaal1977tv serie
Rubens, schilder en diplomaat 1977film
De Komst van Joachim Stiller1976filmVerpleegster
Pierre 1975filmMoeder 
Golden Ophelia 1974filmElzbieta 
Crueland1974hoorspel
Salut en de kost1974filmHuisbazin
Ter ere van1974televisieMrs. Burnett
Wondershop1974filmElzbieta 
Magister Maesius1973 televisieMoeder Overste 
Bart Banninks 1972televisieTante Lotje 
De vrouwen naar het graf1972televisieAflegster
Even bewesten Quessant1972televisieMagda
Louisa, een woord van liefde 1972filmGaste 
Het levende lijk1972televisieMoeder van Mascha
Warna1972televisieMartha
Malpertuus: Histoire d'une maison maudite1971filmRosalie
Een ver land1971televisieAmalia, moeder van Freud
Een rebel in soutane1971televisieMevrouw Elvira
Arsenicum en oude kant1971televisieMartha Brewster
De Zwervers1971film
Zes personages zoeken een auteur1971televisieDuegna
Concerto1970hoorspel
De zachtmoedige vrouw1970televisieKapiteinsvrouw
Het porseleinen beeldje1970televisieMirjam
Een man van God1970televisieMevrouw Lemoyne
De opstanding van Stefan Stefanow1969hoorspelLilijana Dawidowa
Bezoek uit het westen1969televisieHilde
Princess1969film
Binnen en Buiten1968toneel
De zaak Lydia Matys1967toneelDame Lettice
De verbeelding1967televisie
Maribel en de zonderlinge familie1967televisieDona Paula
Shirley Holmes1966televisie
Terug naar Warschau1966televisie
Wie redt Albert Cobb1965toneelMrs. Doyle
Wij bouwen een plein1965kindermusical
Kapitein Zeppos1964televisieTante Cara Wilmers. "Een geheimzinnige dame die Russisch spreekt, yoga beoefent en zich interesseert voor antiqiteiten"
Ergens ligt een stad1964televisie
Bolero1964televisie
Yerma1963toneelDolores
Amahl en de nachtelijke bezoekers1963toneel
Eliza Doolittle / My Fair Lady1962musicalmevrouw Higgens
Levende Gazet1962televisie cabaret
Vechten voor onze rechten 1962 filmSofja Ignatjewna
Het Dagboek van een Deugniet1962toneelToerrisino
Weekend in Bray1961filmKate
Wittekerke1961televisie
De gemaande Greco1961televisieJeronima
Trouwen1961televisietante
Patience1960televisie
De Gouden poort1960televsie
Sire Halewijn1960televisieBarbara
Misdaad van elke Dag1960televisie
Don Carlos1960
De Antikwaar1959kameroperaMaria
Proces tegen Jezus1959televisie
Il Campanello (Het Nachtklokje)1959televisie
Het Huis van Bernarda Alba1959film2x dat ze dit speelde
De kermis van Potosi1958televisieMecedes Gonzalez
Nick Holland en het kolibri mysterie1958hoorspel
Nick  Holland en het bulldog mysterie1958hoorspel
Topaze1958toneel
Hier ligt een dode1957hoorspelEsther
De Zilverberk1957hoorspelEls
Schatteneiland1957televisie
Requiem voor een non1956toneel
Majoor Barbara1956toneel
Don Camillo's kleine wereld1956toneel
De rebel1956toneel
Niets zonder proef1955toneel
Boeven en Madeliefjes1955toneel
Bloedbruilof1955toneel
Het uur der Verrukking1954toneel
Rembrandt1953toneelHendrikje Stoffels (2e keer)
Dialogen der Karmelietessen1953toneel
De laatste op het schavot1953toneel
De Misanthroop1953toneel
Middernacht, dr Schweitser1953toneel
Je bent niet alleen in huis1952hoorspel
Achnaton1952toneelNefertete
Gangster in huis1952toneel
Ninotschka1951toneel
Eva Brandes1951toneel
Controle1951toneelMevrouw Vanderbeeke
Knobbeltje1951toneel
Het zilveren fluitje1951toneel
Hedda Gabler1951toneelHedda Gabler
De mens wikt1951toneel
Fluffy leidt den dans1951toneel
Ik ben getrouwd1950toneelDaisy
Begin een nieuw leven1950toneel
Het meisje uit het westen1950toneelHet meisje uit het westen
Het huis van Bernarda1950toneel
Theophanes1950toneel
Het was maar een spel1950toneel
Edward mijn zoon1950toneel
De Mirakelridder1949toneelDe toverheks Octavia
Starkado1949toneel
Generaal des Duivels1949toneel
De Kroon der Illusie1949toneel
Groot Duimpje1949toneel
Het Rendez-vous te Senlis1948toneelBarbara
Volpone1948toneelCourtisane
Terugkeer1948toneelPeggy
Hedda Gabler1948toneel Hedda Gabler (Hoofdrol)
Pater Damiaan (Ange de l'enfer)1948film
Waarom lieg je, cherie1948toneel/musical
Dramatische Comedie1947toneel
Een zilveren bruilof1947toneelEveline
Dal der Koningen1947toneelDochter
Als je maar een verleden hebt.1947kluchtVriendinnetje
Meisjes in uniform1947toneeljuffrouw Van Bernsburg
Le Pélerin de l'enfer (Pelgrim der Verdoemden)1946filmRegentes
Ik ook1943toneel
Hendrikje Stoffels1943toneelHendrikje Stoffels
Koningin Christina1943toneelKoningin Christina
Rembrandt1943toneelHendrickje
De Medeplichtigen1942toneel
Gabriele Dambrone1942toneel
Een Kerel van een Vrouw1942toneel
De Gebroken Pot1942toneel
Le Pélerin de l'enfer1941filmprinses
De tante van Charley1940toneel
Renaissance1939ToneelMirra, schildersmodel uit Rome
Gelukkige Dagen1939toneelFrancine
Madama Sans-Gêne1939toneelElisa, zus van Napoleon
De zesde verdieping1939toneelBerthe
God schept de dag39/40toneelRheba
Waarom lieg je cherie39/40toneelErzl Kormedi
Pygmalion39/40toneelMrs. Pearce
Het Strooien hoedje39/40toneelVirignie
Maria Stuart39/40toneelMargaretha Kurl
Het wondereiland1940toneelTweeny
Het nest37/38toneelMagda
Eindexamen37/38toneelBerta
Juffrouw Edelswater37/38toneelEerste kamermeisje
Kleine wals in La Mineur37/38toneelGravin Maria d'Augoult
Lucifer37/38toneelEngel
Scrooge37/38toneelMartha Crachtit
De zachte keel37/38toneelJong Meisje
Van de Vos Reinaerde37/38toneelKoorlid
De koning gaat voor37/38toneelHelene
Jean37/38toneelKlari
Pygmalion37/38toneelMeisje
De brave soldaat Schweijk37/38toneel
Het uur verschrikking37/38toneel
De Fietsenmaker37/38toneelDe vrouw van de fietsenmaker
Pierewietje37/38toneel
De Grote Liefde36/37toneelEerste mannequin
Het kindeke Jezus in Vlaanderen36/37toneelTweede deerne
Het leven begint36/37toneelFritze Falk
Adam in Ballingschap36/37toneelEngel
De figurant van de opera36/37toneelAnnette
De gebroeders Karamazov36/37toneelEen meid
De vrouw zonder man36/37toneelMary Howard
Schuld en Boete1936toneelVrouw in het zwart
As you like it1936toneelDorothea
Ghetto1936toneelRebecca
Tovarisj1936toneelEen jong meisje
Belachelijke precieuses1936toneelEerste buurvrouw
De Notabelen van Kraaiennest1935toneelStine, meid
De Tweelingbroeders1935toneelBetty en de keukenmeid
Robbedoes1935toneelFlorry
Een voordracht van 25 minuten door Carra van Wersch1935Radio Hilversum 2 voor de R.V.U.
Ik heb het gedaan1935toneelMme. Jus
Elck wat wils (Shakespeare)1933 toneel
Freuleken1933toneel
Zomerzotheid1930toneelCara's debuut
Een ver landtelevisie
Een bewuste Griessanttelevisie
Mauritiustelevisie
Sepplmusical
Freule Juliatoneel
Ik ooktoneel
Je kunt het toch niet meenemen.toneel
Voorspel tot de laatste Wereldoorlog 1939hoorspelAnna Kleeman
The Shining Hourtoneel

Naast toneel, films en televisie was ze ook regelmatig op de BRT radio te horen met hoorspelen, schoolradio en gedurende vijf jaar Russische radiotaallessen. Voor de BRT televisie waren er interviews met Russische kunstenaars. Zij vertaalde toneelstukken uit het Engels, Duits, Frans als Op een molshoop  in 1969 en uit het Russisch. Cara introduceerde in 1961 de Sovjetdramaturgie in België met een Verhaal uit Irkoetsk van Alexi Arboezov, waarna er vele volgden als Een Aanzoek (radio mei 1961) en Een Kind van een Ander (radio maart 1964).

Heel opvallend was haar optreden in de opera van Menotti begin jaren vijftig. Voor het eerst (en laatst) dat zij een zangrol op zich had genomen.

Enkele recensies:

Betreft: Het Freuleken:
De Nieuw Koerier van 1933. (Cara is 20).
Corry van Wersch speelde deze technisch zeer zware rol uitstekend. Er werd heel wat routine gevergd van deze overdreven voorname Fransch-Haagsche dame, met haar gemaaktheid en wispelturig karakter.

Betreft: Robbedoes door de Dramatische Kunstkring in Heerlen in 1935:
…. Bij de Dramatische Kunstkring was dat gisteren Carra van Wersch. Op ieder moment wist zij aan haar toch niet bijster hooggaande rol. iets persoonlijks mee te geven, en telkens wanneer zij opkwam, merkte men minder de rol, en meer de goede zijde van het spel, hoe onbelangrijk overigens ook geschreven. In de scène met Robbedoes tegen het einde, wist ze werkelijk de suggestie te wekken heel erg gelukkig te zijn. En dit was spel, dat eigenlijk als een mooie verrassing aandeed, en de rol een heel eind omhoog bracht naar een plan, dat niet eens meer bij de rol hoorde. Dit is wel het beste compliment, dat voor een vertolking gegeven kan worden. In het tegenspel was ze telkens een tooneelleventje apart, en voor een goed begrijper viel hierin veel schoons te waardeeren. De anderen weken hierbij onbetwist terug.

Een andere krant schreef:

DE D.K.K. IN HET OPENLUCHT-THEATER VALKENBURG.
Donderdagavond is door de Dramatische Kunstkring Heerlen in het Openlucht-theater het aardige blijspel „Robbedoes” gegeven. Gezien de weersgesteldheid was er nog een tamelijk bezoek. Evenals de vorige keeren was het spel van de D.K.K. weer af. We behoeven daarover niet meer uit te wijden. Het doet altijd prettig aan deze amateurs te zien spelen. Dat we van deze uitvoering melding maken is gelegen in het feit, dat na het tweede bedrijf door den voorzitter, dhr. Hulsman, een kleine aardige attentie werd bewezen aan mej. Cara van Wersch, welke op 1 Sept. leerlinge zal worden van de Tooneelscbool te Amsterdam. Met enkele passende woorden memoreerde spr. de prettige samenwerking en sprak de hoop uit dat Cara van Wersch haar ideaal mocht vinden in de tooneelspeelkunst waarvan haar de beginselen bij den Dramatischen Kunstkring mochten worden bijgebracht. Een foto  der spelende leden van de Studieclub en een prachtig bloemstuk met lint van de ver. D.K.K. werden door Clara van Wersch zeer dankbaar aanvaard, waarbij zij beloofde zoo mogelijk gaarne en meerdere malen met den D.K.k. te willen medespelen.

en:

Carra van Wersch bezit een opvallenden en natuurlijken aanleg — breeder en veelzijdiger ontwikkeld en technisch meer afgerond.

en:

Het is niet enkel de gebruikelijke hoffelijkheid die ons van de medewerkenden de dames het eerst doen nemen. Want de sterkste krachten bij dit gezelschap waren ongetwijfeld de vertolkers der beide vrouwelijke hoofdrollen: de dames Carra van Wesch en Gonda Hulsman. Beiden bezitten een opvallenden en natuurlijken aanleg. – bij Carra van Wersch breeder en veelzijdiger ontwikkeld en technisch meer afgerond.
(bron: Limburger Koerier 8 juli 1935)

Betreft: een radiovoordracht:
Het Limburgsch Dagblad van 1936. (Cara is 22 jaar).
Woensdagavond konden wij onze stadgenoote Cara van Wersch, oud-leerlinge van de Dramatische Kunstkring alhier en thans studeerende te Antwerpen, beluisteren aan de radio van Brussel 11. Zij droeg voor „Salome” van Oscar Wilde en „Hovenier” van Rabindranath Tagore. „Salomé” stelt hooge eischen aan technische vaardigheid. Cara van Wersch haar stem is zeer in omvang toegenomen. Door nuanceering van toonduur, toonhoogte, kracht en klankkleur wist zij het juiste karakter van de hartstochtelijk verliefde Salomé uit te drukken. Haar aangenaam, veerkrachtig en buigzaam geluid gaf een bekoorlijke schoonheid aan haar voordracht, welke daardoor zeer boeide. Zij wist voor beide voordrachten de echte sfeer te scheppen, waarin de verklanking van het zoo juist aangevoelde zieleleven, de juiste expressie- waarde kreeg  

Betreft: As you like it van Shakespeare in Valkenburg, 1936
Noemen wij nog Carra van Wersch. een Limburgsen jongedame die sinds kort aan het Antwerpsche gezelschap verbonden is en van Dorothea een verlegen, maar hupsch boerinnetje had gemaakt.

Betreft: Gelukkige Dagen uit 1939

alg-hndlsblad-17-okt-1939
alg-hndlsblad-17-okt-1939

Betreft: Renaissance uit 1939

algemeen-hndsbld-25-juli-19
Alg. Handelsblad 1939

Betreft: Kerel van een vrouw:
De Zondagspost van 1942.
Cara van Wersch mondain naar wens en met een zuivere taal en zeer doeltreffende articulatie.

Betreft: Rembrandt: 
De Waag van 1943
Hendrickje, Cara van Wersch, de Nederlandsche actrice, die wij meermaals zagen in de groep van Joris Diels van den Kon. Ned. Schouwburg van Antwerpen, speelde dit Hendrickje. Zij voelde en lééfde het leven van Hendrickje Stoffels, om haar ruischte het licht van den meester, in haar brandde de vrome Rembrandtieke klaarte van goud en roodbruin. Misschien begreep zij beter onzen „noorderschen” meester dan een Vlaming dat had gekund. (…) Cara van Wersch speelde deze Nederlandsche rol, alsof die voor haar werd geschreven; met den regisseur Maurits van Balfoort droeg zij dit stuk, dat vooral in den aanvang wat zwak moge zijn, maar dat opgaat naar een treffend, om niet te zeggen: subliem einde, verbeeldend: de trouw, den moed, de liefde van Hendrickje Stoffels, het model, de minnares, de moeder, de heldin en de schuchtere landsche aan wier profiel en stem hechtten: de grootheid van den wellicht zwakken mensch, den glorieuzen schilder!

Betreft: Zilveren Bruiloft:
Het Parool van Aalst van 1947.
Voor de verrassing van de avond heeft Cara van Wersch gezorgd. Zij beeldde de vriendin van mevrouw Hamelin uit (…) Met distinctie en tact vertolkte Cara van Wersch deze subtiele rol, zonder enige greintje banaliteit, ofschoon de aard van de uit te beelden figuur hier wel enig gevaar toe bood.

Betreft: De Kermis van Potosi: 
Dagblad van Amersfoort van 1958.
Een uitnemende vertolking maakte echter veel, zo niet alles, goed: de moeder, door Cara van Wersch ontroerend zuiver getypeerd.
Het Vrije Volk  brak het stuk totaal af.  Behalve de rol van Cara.
Voor Gerard Walschap, auteur van lang niet domme romans, een onbegrijpelijk stuk. Voor de Vlaamse TV een mislukking. En voor ons alleen een boeiende herinnering aan Cara van Wersch, als ‘de moeder,’ die er van maakte wat zij kon en haar tegenspelers daarbij luchtig om de vinger wond.
De Volkskrant: 
Cara van Wersch  was zeer boeiend als de moeder, de enige wat ruimer uitgewerkte rol van het stuk.
Het Parool: 
De uitvoering leek ons niet bijster sterk, met als uitzondering Cara van Wersch, die gelijk beheerst en ontroerend van de hoofdrol een doorleefde creatie maakt.
Nieuw Leidsche Courant
Na het zeer interessante begin met bijzonder knap spel van Cara van Wersch deed het verloop van de korte geschiedenis misschien wat al te romantisch aan. (…) Jammer, dat enkele acteurs in bijrollen zo achter bleven, dat Gara van Wersch in feite het spel moest dragen, maar dat was haar wel toevertrouwd.

Betreft: Trouwen: 
Het Parool, 1961..
Men had er intussen van Vlaamse zijde bekwame actrices voor, met Cara van Wersch als uitblinkster in haar kleine rol. 

Betreft: Bezoek uit het Westen:
Het Vrije Volk van 1969.
De kleine groep van het Fakkeltheater gaf een uitstekende opvoerng dank zij (…) het hele goede spel van de zes actrices speciaal dat van Cara van Wersch.

Betreft: Zomer te Zilverberg:
Trouw van 1979.
Uitstekend spel van de Vlaamse actrice Cara van Wersch.

Betreft: De Blijde Dag:
De Stem van 1980.
De rol van overste was een uitstekende rol van de Belgische actrice Cara van Wersch.

Tai Chi

taichiIn 1972 begon zij van Tai Chi. In de rechterkolom staan diverse interviews waarin zij verteld hoe dat zo kwam. Cara begon in 1962 na een vierjarige opleiding als yoga lerares. In 1972 kwam zij voor het eerst in aanraking met Tai Chi. Zoals zij zelf later omschreef was dat een openbaring. Cara gaf ook tai chi (Tai ji quan) lessen. Dat deed zij zowel buitenshuis als lessen aan huis. De ruimte was er tenslotte. De flat waar zij woonde was speciaal verbouwd voor lessen in yoga en later in tai chi. De flat bestond uit een grote woonkamer, een kleine slaapkamer, een keukentje en een ruimte voor het sanitair.Duidelijk dat de belangrijkste ruimte de woonkamer, de leefkamer was. Lessen in yoga en Tai Chi heeft zij lang gegeven. Honderden uren met muziek stonden op haar tapes. Hele sessies nam zij op video op. Zowel van haar eigen leerlingen als van leraren. Een van haar leerlingen heeft haar leerlingen  na haar ziekte overgenomen.

In 1990 wilde zij zich verder bekwamen in Tai Chai Chuan en schreef de volgend brief aan haar leerlingen:

Brief van Cara van Wersch, 3 januari 1990

Beste

In oktober 1989 schorste ik de Tai Chi Chuan kursus om onbelemmerd mijn eigen evolutie in de richting van deze kunst te kunnen voortzetten.. Ik achtte het wenselijk dit te doen zonder mezelf tegelijkertijd met de verantwoordelijkheid voor de lopende klassen te belasten. Alleen de Beginnerscursus is in oktober gestart omdat ik die vooraf al had aangekondigd en de inschrijvingen er waren.

Ik had de hervatting voorzien voor half januari, maar ondervind de noodzaak ze nog even ui te stellen, De definitieve datum staat nu vast op maandag 15 en dinsdag 16 oktober 1990. Het patroon van de lessen zal veranderen: Ze zullen twee uur duren, een klein deel ervan zal worden besteed aan vooroefeningen, een groter aan de Vorm en een behoorlijk deel aan oefeningen met een partner.

Onderhoud ondertussen in de eerste plaats getrouw wat je al geleerd heb. Bovendien stel ik je een taak voor: besteed dagelijks tijd aan de instudering –stap voor stap, figuur voor figuur- van het eerste deel LINKS. Dat zal niet meevallen, geloof niet dat je er op een week of twee mee klaar bent. Je zult ondervindend at je eerst en vooral moet leren welke figuur rechts heel bewust te doen, voor je aan zijn inversie kunt beginnen. Wek kalm, zonder haast, met veel overleg. Tot Deel I in zijn geheel links zo goed aanvoelt als recht. Je zult verbaasd zijn hoeveel je ermee bijleert – en dat op eigen kracht. De resultaten zullen niet uitblijven, zeker niet op het gebied van geduld, aandacht, concentratie, wilskracht.

Wat mezelf betreft, ik doe nogmaals een beroep op je begrip en bedank je daarvoor bij voorbaat. Ik voeg hier graag aan toe dat wanneer je behoefte voelt samen te oefenen, mijn collega altijd bereid is eraan mee te doen.

En cordiale groet

Cara

Klik hier voor Cara van Wersch in de Heerlense Tak.

Een Stamgenoten website