Aug. van Wersch, ondernemer

august-van-wersch
August van Wersch
(1864-1918)

Jarenlang, 110 jaar om precies te zijn, zat op de  Markt / Bongerd in Heerlen de verf- en behang zaak van de firma Aug. van Wersch. De winkel was genoemd naar de eerste eigenaar: August van Wersch.

August van Wersch werd als derde kind en oudste zoon in 1864 in Heerlen geboren. Zijn vader had daar een glasatelier waarbij hij ook verf verkocht. Uiteindelijk kregen zijn ouders elf kinderen waarvan vier zonen de verf ingingen. Zijn broers hadden allemaal een winkel of een bedrijf.  August opende in 1899 zijn winkel aan de Markt / Bongerd in Heerlen.

bongerd1910

Hierboven een ansichtkaart van de Bongerd in Heerlen in 1910. Eind 1800 was de Bongerd een gracht, de Bongerdspoel die in 1902 gedempt werd. Het witte huis helemaal achteraan op de foto, stond aan de kade.  De Bongerd heette niet altijd De Bongerd. Eerst heette de straat Prins Hendriklaan, daarna werd het de Markt en uiteindelijk De Bongerd. Links achter zie je het woonhuis van burgemeester (1894-1913) De Hesselle, daarvoor de apotheek. Links een huis met balkon. Dat was het huis van dokter De Wever.
Het eerste huis links was de winkel van August van Wersch op de Bongerd 19. Hij liet het winkelpand bouwen toen de gracht gedempt werd. Op de schoorsteen kwamen de sierlijke letters AvW. Deze letters kwamen na een verbouwing op de voordeur terecht. Na de sluiting zijn uiteraard deze letters eraf gehaald.

August trouwde in 1895 met de Brabantse Maria van de Werff. Zij kregen acht kinderen waarvan er vier volwassen werden en trouwden.  Voordat zij het huis aan de Bongerd bouwden, woonde het gezin aan de Geleenstraat in Heerlen. Bij hen in huis woonden ook haar vader Hendrik van de Werff, haar zus Antonette van de Werff en een neef Jan Geilenkirchen die, haast uiteraard, ook huisschilder was.

August overleed in 1918 aan de gevolgen van de gevreesde Spaanse griep. Zijn vrouw zette de zaak voort. Hun enige zoon Ferd was op dat moment 17 jaar. Maria liet in 1923 de zaak licht verbouwen en overleed in 1923. Ferdinand was 22 jaar.  In 1928 werd de zaak weer verbouwd. Toen kregen zij ook telefoon, toestel 320. In 1937 werd dat 3581. In 1937 was de heropening van de geheel gemoderniseerde winkel.

Na het overlijden van moeder werd de boedel verdeeld onder de kinderen. Het winkelpand aan de Bongerd werd toen opgevoerd voor een bedrag van f. 20.500. Totaal konden de vijf kinderen f. 48.331, 49 verdelen min de schulden en begrafeniskosten, totaal f. 7057,17 (de begrafenis was f, 3000,-). Dus er was fl. 41,274,32 te verdelen. Ferdinand bouwde achter de winkel een nieuw huis tegen de winkel aan.

lim-dgbl-5-nov-1918

august van wersch bongerd
Limburgs Dagblad oktober 1923

Ferdinand voerde de zaak totdat hij in 1965 overleed.

Hij was in 1901 geboren en trouwde in Breda in 1926 met de (ook Brabantse) Mientje de Wilde die in 1904 geboren was. Zij verhuisden natuurlijk naar Heerlen omdat hij daar de zaak had, Na de dood van zijn ouders werd hij toeziend voogd van de jonge Antonette van de Werff, zusje van zijn moeder die bij hen in huis woonde.

zilveren-bruiloft

Fer van Wersch en zijn vrouw Mientje de Wilde bij hun 12,5 jarige huwelijksjubileum in 1938. Het feest was in de winkel die daartoe een ware metamorfose had ondergaan. Het bruidspaar zat in  zetels die uit het gemeentehuis op een of andere manier waren losgeweekt en de hele verdere make-up was bijzonder feestelijk. Er was een feestagenda, een grote receptie en er werden allerlei acts opgevoerd. Het feest duurde tot diep in de kleine uurtjes.

Hij overleed na een verkeersongeluk tijdens een vakantie aan Ravenna in 1965, 63 jaar oud. Bij hem in de auto zaten zijn vrouw en zoon Frans.

lim-dgbl-11-juni-1965

Indrukwekkend begrafenis de heer Van Wersch Heerlen

Groot was de deelneming, die Heerlen woensdagmorgen heeft betuigd bij de begrafenis van de heer H.J.F. van Wersch, groothandelaar in verfwaren aan de Bongerd. De heer Van Wersch kwam vorige week donderdag bij een auto-ongeluk in Ravenna in Italie om het leven. Hij was met zijn vrouw en zoon op vakantie.
Dferd-krantenartikel-ongelukeken P. Jochems, geassisteerd door kapelaan P. Porteners, droeg om half elf in de dekenale St.-Pancratiuskerk, de plechtige uitvaartdienst op, die door de echtgenote van de overledene werd bijgewoond. Aan het graf werd niet gesproken. Het plotselinge heengaan heeft grote verslagenheid gebracht, vooral in middenstandskringen. “Hij was een prettige collega”, zei een van de vele middenstanders, die de heer Van Wersch op zijn laatste tocht vergezelden. Een personeelslid verzekerde: “We hebben in hem nooit een baas gezien, maar een collega.”

bron: Limburgs Dagblad 1964

De kinderen van August en Maria

august-van-wersch
August van Wersch (1864-1918)
maria-vd-werf
Maria van der Werf (1868-1923)

Het echtpaar kreeg dus acht kinderen waarvan er vier volwassen werden. De foto met vijf kinderen is uit 1918

 

 

august-kinderen

De acht kinderen waren:
1. Maria Hendrika Antonia, 1896 -1948, (tweede van rechts)  trouwde met  Joseph Gerard Driessen en woonden in Breda. Hij had daar een

1936

kwastenfabriek De Bataaf. Wegens omstandigheden scheidde zij in de oorlog van hem. Zij kregen zeven kinderen.
2. Edmond Joseph Willem, 1897. Hij werd slechts drie maanden oud.
3. Wiel werd in 1898 geboren en stierf slechts 17 jaar oud in 1916.

Links zoon Wiel en rechts zoon Ferdinand.
Links zoon Wiel en rechts zoon Ferdinand.

4. Mientje, 1899- 1974, (tweede van links) werd op, 19 december 1899 in Heerlen geboren en overleed daar op 10 december 1974. Zij trouwde met Jos Oostwegel die in Aken op 5 oktober 1900 geboren was en in Heerlen op 6   mei 1983 overleed. Zij kregen drie kinderen.

ferdi-1936
1936

5. Ferdinand, 1901 – 1965, links staand
6.Francesca Maria Jeanette, 1903 -1919, 16 jaar oud, staand middenin.
7. Florentine Maria Antoinette, 1905. Zij overleed 2,5 maand oud.
8. Truus 1909 – 2012, 103 jaar oud, (staand rechts). werd op 18 november 1909 geboren en overleed, 103 jaar oud in 2012.  Zij trouwde in 1929 met de Duitse Aloys Luxenburger die in 1900 geboren was en later, hoofdingenieur bij Siemag werd. Door een fout van zijn chauffeur overleed hij bij een auto ongeluk in hun woonplaats Dahlbruch 1953. Truus en Alois kregen één zoon: Hans in 1939 die in 1999 overleed. Gelukkig kon Truus tot haar overlijden nog genieten van haar drie kleinkinderen.

august-kinderen-ouder
De kinderen van August

De zaak gaat verder

ferd-(august)Ferdinand zette de zaak van zijn vader voort onder dezelfde naam Fa. Aug. van Wersch op de Bongerd in Heerlen. In de winkel verkochten zij Flexa van Sikkens. 

Na het overlijden van Ferdinand in 1965 namen zijn twee zonen Frans en Willem de verf- en behangzaak over. Frans had in het begin een jaar op laboratorium van Jan Visser gewerkt die De Drie Molens had, ook een verffabriek. De verf voor de winkel kwam via de groothandel van Jack Eijck uit Heerlen. In de oorlog maakte Frans soms zelf de verf met zinkwit en lijnolie.
fietsknecht-1928Omdat ze ook verf leverden voor de huizen van de mijnen, konden de huurders bij hen behang uit zoeken. De mijnopzichters stuurden de huurders naar de winkel om behang uit te zoeken. En die werd dan per fiets weggebracht, de behangrollen voorop.

web-bewerkt-interieur1937
Het interieur na een verbouwing in 1937.

Frans stapte in 1996 uit de zaak en Willem ging samen met zijn vrouw Emmy door. Zij verkochten de laatste aantal jaren vooral verf van Flexa.
In 2009 sloten zij voor het laatst de deuren. Sinds 2010 zit de VVV in het pand. 

De kinderen van Ferd van Wersch en Wil de Wilde

vwerschgovers

Afstammelingen van Jan Willem Anton van Wersch en Maria Vijgen
Dit echtpaar kreeg tien kinderen. Een van die kinderen was August van Wersch die op de Bongerd in Heerlen een verfzaak had.
August en zijn vrouw Maria van de Werff kregen acht kinderen. Nummer vijf was Ferd van Wersch die in 1926 met Wil de Wilde trouwde.
Ferd en Wil kregen vier kinderen: Cocky, Miek, Frans, Wim

Cocky 13 trouwt Ber Klinckhamers 3
Miek 17 trouwt Ran Govers 20
Frans 6 trouwt  Wil Wachelder
Wim 2 trouwt  Emma van Geenen
Ferdi Klinckhamers 19 trouwt  Liesbeth 10
Rob Govers 18
Ivon van Wersch 9
Bart van Wersch 7
Hanneke Klinckhamers 12
Bas Govers 5
Ferdi van Wersch 8
René van Wersch 11

1: Gerry de Wilde, schoonzus van Ferd van Wersch
4: Edith Oostwegel-Schleifenbaum, de vrouw van Walter (21)
14: Truus van Wersch (dochter van August van Wersch
15: Mimi Govers, zus van Laurentius (Ran) Govers x Miek van Wersch
16: Twan de Wilde, getrouwd met Gerry de Wilde (1)
21: Walter Oostwegel,  zoon van Mientje van Wersch

Dezelfde familie maar dan in 2008

vwerschgovers-2008

Cocky (9) trouwt 
Ber Klinckhamers (24)
Miek (+) trouwt Ran Govers (6)
Frans (11) trouwt  Wil Wachelder (+1988)
Wim (14) trouwt 
Emmy van Geenen
Fer Klinckhamers (18) trouwt 
Liesbeth Velthuisen (19)
Rob Govers (15)
Ivon van Wersch (8) trouwt 
Emil ter Horst (17)
Bart van Wersch (20)
Hanneke Klinckhamers (23) trouwde 
Jeroen (7)
Bas Govers (16)
Fer van Wersch (21) trouwt 
Marli Falize (13)
René van Wersch (22)
Margriet (4)  en Dorien, (2), dochters Fer
Saskia (3) dochter Hanneke
 
Zsa Zsa (1) dochter van Fer
Dorien (10), dochter van Ivon
 

5: tante Truus Luxenburger – Vanwersch (99 jaar),
12: Poelie, vriendin van Frans

Advertenties

Opvallend in alle advertenties zeker tot in de jaren zestig, is dat het adres soms Markt 19 of Bongerd 19.  Het is het zelfde pand, alleen heette de Bongerd voorheen de Markt. Blijkbaar is die naam Markt erg lang in Heerlen blijven hangen.

In 1937 was de heropening van de geheel gemoderniseerde winkel. In 1938 verkocht Ferd de kwasten van zijn zwager Jos Driessen die deze kwasten onder de naam Bataaf in Breda maakte. Deze verkocht hij tot 1940.

In al die jaren werd er altijd geadverteerd met fa. Aug. van Wersch. Er werd regelmatig in de kranten geadverteerd met zijn artikelen. Zodoende kun je een overzicht maken wat deze winkel allemaal verkocht. In die 110 jaar hebben ze altijd behang en verf verkocht. Alleen varieerde de rest.

august van wersch
Briefhoofd 1933

Vóór de oorlog verkochten ze: ledikanten, schablonen, borstelwerk, toepkwasten, huishoudelijke artikelen, droge aangemaakte verven en schoonmaakartikelen,  daskwasten, slechtkwasten, spalters, paletten, penselen,  glansverf, vloerlak, meubelvernis, behangselpapieren, tekenverf, etalagedoek, schildersdoek, witkwasten, waterverf,, witlak, bladgoud, vochtpapier, vernissen,, bijts, marmerkloppers, kachellak, haardenwas,, mop, stofvrije olie, zeilvegers, parket boenders, meubelborstels, groene carbolineum, touwwerk,  steigertouw, raamkoord, worstgaren, kunstschilderverven, spieramen, japanlakken,  witkalk, wasbeits, sponzen, zemen, schuiers, boenwas,paktouw, bindgarens, rolladetouw, zoutzuurkwasten, mastiekborstels, verfdozen, studieolieverf, rembrandtverf, lampenkappapier, koudwaterverven,  wasdoek, glanspapier, zeemlappen, autolak, rijwiellak, plakmiddel.

In de oorlog verkochten ze verduisteringspapier, lichtgevende verf, lichtgevend papier, schilderskisten, veldezels, atelierezels, schilderskarton en natuurlijk behang en verfwaren.

Na de oorlog, Ferd adverteerde in september 1944 dat de zaak weer vanaf heden geopend was,  verkochten ze vrijwel hetzelfde assortiment. Telkens in december adverteerden ze met grottenpapier en kerstwattenpapier.

Ander artikelen: leerpapieren, glaspapier, grondpapier, deurzink, jutte, behangersscharen, lijnolie, plakkaatverf, houtbord, strokarton, standlak. In de vijftiger jaren kwamen meer hobby producten in de winkel: boetseerklei , boetseerwas, wasbeits, lijm, vloeibaar hout, reliefverf, poppenkamerpapier, snelschrijfpenselen, flitter,  schoolborden zwart, bankenlak, opgespannen schildersdoek, Jan Steen verfdozen, chamotte, poppenkamersteentjes en –dakpannen, glasparels, vliegerpapier, vliegertouw, residentielak, plastic email, conte potloden.

august van wersch
Briefhoofd 1947

In 1953 werd een filiaal aan de Joost van den Vondelstraat 21 in Molenberg geopend. De bedrijfsleidster was de vrouw van  Hub Oostwegel, een medewerker aan de Bongerd. Zij verkochten exact dezelfde artikelen. Dit filiaal bleef tot in de zeventiger jaren actief.

HULDIGING HUB. OOSTWEGEL.
Zaterdagmorgen werd de heer Hub. Oostwegel, bedrijfsleider bij lim-dgbld-2-febr-1955de firma Van Wersch aan de Bongerd, gehuldigd i.v.m. zijn 25-jarig dienstjubileum. De receptie welke in de loop van de vroege middag in de zaak werd gehouden, leverde het duidelijkste bewiijs van de populariteit van de jubilaris die felicitanten uit nagenoeg alle kringen van de samenleving op bezoek kreeg. daarbij nog een stortvloed van schriftelljke gelukwensen had te verwerken en bijna bedolven werd onder de vele bloemstukken die van heinde en verre, maar speciaal van tevreden klanten uit Heerlen afkomstig waren. Het spreekt vanzelf, dat de Heerlense kunstenaarswereld au grand complet was, terwijl er tevens veel belangstelling was van de zijde der geestelijken. De heer Oostwegel die in elk opzicht een gedenkwaardige dag beleefde, kreeg tal van fraaie geschenken aangeboden.
Bron: Limburgsch Dagblad 1955.

In de zestiger jaren kwamen de A merken in  onder de aandacht. Dus werd er geadverteerd met Cetabever, Flexa, Sikkens  en Capelux. Langzaamaan werd het weer een verfwinkel. In 1979 sloot Wim van Wersch zich aan bij de landelijke keten Decorette.
In 2009 deed hij definitief de deur dicht.

2009

willem van wersch, bongerd

Ruim eeuw oude verf- en behangzaak sluit de deur

Binnenkort sluit Willem van Wersch de deur van zijn Decorettewinkel aan de Heerlense Bongerd voor de laatste keer. Na meer dan een eeuw komt dan een einde aan de verkoop van verf, behang en aanverwante zaken in het centrum van Heerlen.
Door Wiel Beijer

Van Wersch gaat sluiten

Eind deze maand sluit Willem van Wersch de deur van zijn Decorettewinkel voor de laatste keer. Na meer dan een eeuw komt dan een einde aan de verkoop van verf, behang en aanverwante zaken in de winkel in het centrum van Heerlen.

Dit jaar is het 110 jaar geleden dat August van Wersch aan de Bongerd in Heerlen de deur van zijn nieuwe winkel opent. Aanvankelijk voor al uw glaswerk, verf en
behang. Later ook voor schildersdoeken, penselen en schetsboeken. Weer later verdwijnen de schildersbenodigdheden voor kunstenaars en concentreert van Wersch zich naast verf en behang vooral op zonwering en vloerbekleding. Een uitgesleten stenen deurdrempel aan de ingang is de stille getuige van die 110 jaar handel en wandel. Hoeveel voeten van klanten en leveranciers in ruim een eeuw op die deurdrempel zijn gestapt, kan vertrekkend winkelier Willem van Wersch (68) onmogelijk schatten. Maar in de jaren zestig stonden we hier gelijktijdig met acht mensen personeel te werken en hadden we tot vierhonderd klanten op een dag”, vertelt hij terugblikkend. In die tijd stookten de mensen nog steenkool en moesten ze bijkans elk jaar het plafond witten en de muren behangen. Verf en behang waren stukken goedkoper dan tegenwoordig.

„Onze handel was een centenkwestie. Ik herinner met dat ik trots aan mijn vader meldde als ik een pot dure Sikkens verf voor 5,50 gulden had verkocht. Zo’n zelfde pot kost tegenwoordig 50 euro. Dat is 110 gulden. Maar dan heb je wel een geweldige verf die jaren meegaat en niet verkleurt”, vertelt Willem van Wersch, die sinds 1962 in de zaak werkt. „Van oude facturen is bekend dat  de familie Van Wersch al in 1856 in glas handelde.Wij leverden dat jaar aan de graaf van Schaesberg glas voor zijn kasteel voor een bedrag van 196,14 gulden. Sinds 1892 is de zaak ingeschreven bij de Kamer van Koophandel”, zegt Van Wersch. De winkel die hij binnenkort gaat sluiten, is gesticht door zijn opa in 1899. Die laat het winkelpand bouwen als de gracht gedempt wordt op plek van de huidige Bongerd, waar dan een marktplein wordt aangelegd. Opa sterft in 1918 aan de gevolgen van de gevreesde Spaanse griep en zoon Ferdinand neemt de zaak in 1919 over. De vader van Willem runt de zaak tot hij in 1965 overlijdt. Dan nemen de broers Willem en Frans de verf- en behangzaak over. En als Frans in 1996 uit de zaak stapt, gaat Willem de verf- en behangzaak samen met zijn vrouw Emmy runnen. „Toen de bouwmarkten sterk in opmars waren en doe-het-zelvers steeds meer daar hun benodigdheden gingen kopen, zijn we franchisezaak van Decorette geworden. Dat is ons geluk geweest.

Sindsdien zijn we een zes wanden winkel. We doen de vloer, het plafond en de vier wanden, inclusief de zonwering. De laatste jaren verkopen we weer veel behang. Behang is in en mensen geven tot wel 100 euro uit voor een rol van tien meter. Dan moet je de klant wel goed advies kunnen geven. In bouwmarkten gebeurt dat meestal niet. Verkopers hebben daar sowieso vaak geen kennis van materialen.” Hoewel hij met pijn in het hart zijn zaak verlaat, verheugt Willem van Wersch zich op de toekomst. „Sinds 1996 hebben we geen enkele dag vakantie gehad. Je werkt zes dagen in de week. Ik klaag niet. Heb dit werk altijd met plezier gedaan, maar straks kan ik ’s morgens  de krant helemaal uitlezen. Ons leven gaat dan in een lager tempo. Mijn vrouw en ik zijn stadsmensen en blijven in het centrum wonen. Heerlen is er de laatste jaren flink op vooruit gegaan.

Ik herinner me nog de tijd dat er naast onze zaak een rockcafé was gevestigd en dat ik de hele dag wietgeur in de zaak rook. Aan de overkant spoten de junks zich plat en tippelden de heroineprostituees. Toen was het hier een ramp, maar dat hebben ze goed onder controle gekregen. Heerlen is weer een fijne stad om te wonen”, vindt Van Wersch. Wel schrikt hij als hij ziet dat er mede door de  economische crisis steeds meer winkelpanden leeg staan. „Deze stad heeft een impuls nodig zoals het Maankwartier. Als straks bij het station de bouwkranen staan, lift daar het hele centrum op mee”, zegt hij. Zelf maakt Willem van Wersch dat niet mee als actief winkelier. Zijn gouden jubileum haalt hij niet. Toen hij recent een koper voor het pand vond, was de beslissing snel genomen: eind deze maand gaat de deur voorgoed op slot. De oude deurdrempel wordt niet nog verder uitgesleten

bron: Limburgs Dagblad 6 juni 2009: Wiel Beijer
foto: Harry Heuts

Klik hier voor August van Wersch in de Heerlense Tak
Klik hier voor Ferdinand van Wersch in de Heerlense Tak
Klik hier voor Frans van Wersch in de Heerlense Tak
Klik hier voor Wim van Wersch in de Heerlense Tak

Een Stamgenoten website