Gebouwen in Simpelveld door Van Wersch

De familie Van Wersch heeft op het gebied van gebouwen aardig wat in Simpelveld nagelaten.
Het begon allemaal met burgemeester Jan Theodoor van Wersch (1750-1828) die, volgens de gevelsteen in 1797 onderstaand huis als boerderij liet bouwen. Hij was tussen 1799 en 1813 burgemeester.

irmstraat-88kopieHet is nu een beschermd rijksmonument. Boven de deur is een sluitsteen bevestigd met daarin TvW en MEL en daarboven het jaartal 1797. Dit staat voor Theodoor van Wersch en zijn vrouw Maria Elisabeth Lintjens. Sindsdien woonden er tot 1865 zes generaties Van Wersch. Het huis had de bijnaam A gen Trepkes omdat je via enkele trapjes binnenkomt.

irmstraat-gevelsteen

Huub van Wersch (1893-1975) gaf  in Simpelveld verschillende opdrachten om te komen tot de bouw van gedenkwaardige gebouwen, haast met een monumentale status.

Zijn zoon Johannes Stephanus van Wersch, in 1782 geboren, kocht in 1815 een huis dat bekend stond als het kostershuis in de Pastoriestraat Simpelveld. Dat lag toen vrijstaand aan de Pastoriestraat hoek Dorpstraat. Jan was in 1809 met Maria Lauvenberg getrouwd en zaten in een huurhuis er tegenover. Hier kregen zij negen kinderen. Pas in 1837 verbouwde hij het huis. Jan was herbergier, landbouwer, tabakverkoper. In 1838 overleed hij opeens, 56 jaar oud. Zijn vrouw was al drie jaar eerder overleden. In het huis woonden nu zes jongens en geen meisjes. De oudste was 26 jaar, de jongste 8 jaar.

Slechts één zoon trouwde: Jan, met Anna Lumeij. Zij kregen acht kinderen en zij woonden allemaal, met de ongetrouwde broers, in dit huis. De weduwe Lumeij overleed in 1899. Een van hun kinderen, Max, was ondertussen gemeenteontvanger geworden. Hij trouwde in 1892 en het eerste kind werd in 1893 geboren. Max besloot grond te kopen en een huis te bouwen. Dat werd het huis aan de Pastoriestraat 9.

Kerkstraat 9
(tegenwoordig Pastoriestraat 9)

huis-van-wersch-van-wersch-Het huis bij de kerk in Simpelveld aan de Pastoriestraat 9, (ex Kerkstraat 9) dat in 1910 door Maximiliaan van Wersch gebouwd werd. Hij plaatste ook een gevelsteen met dat jaartal bij het rechtse raam in het gebouw. Hij woonde hier met zijn vrouw en kinderen.

Het huis is, voor zover bekend door dezelfde aannemer / architect gebouwd als het station in Simpelveld. De bakstenen die voor de bouw zijn gebruikt waren veldbrandstenen, afkomstig uit de ovens op zijn land en gemaakt door gehuurde seizoensarbeiders, deels afkomstig uit België, zo werd verteld.  Alleen voor de voorgevel zijn andere, mooiere bakstenen gebruikt.

Voordat Max en zijn gezin dit bouwde, woonden zij Pastoriestraat 3, ook in Simpelveld.

Later woonde Max’s zoon Leo en zijn gezin daarin. In 1963 bouwde hij er een opslagruimte bij en in 1965 liet hij de tuinmuren metselen.

pastorieweg-1953

Ansichtkaart uit 1953. Van 1925 tot 1950 was hier het agentschap (bijkantoor) van de Amsterdamsche Bank gevestigd, de voorloper van de ABN. Het agentschap was alleen maar op drie dagdelen per week open. Het gebouw rechts ernaast werd in 1968 gesloopt waar een winkel werd gebouwd.

Max richtte in 1912 twee zoogenaamde veldbrandovens op, langs de Kerkstraat en Frohnkuil (Vroenkuil) waar hij een groot weiland had.Dus midden in het dorp op de weg naar Bocholtz. Zijn weiland heette in de volksmond de Diep. Vandaag de dag is dat aan de Vroenhofstraat, recht tegenover de kerk, waar nu Laval en Spork zitten.  De tweede oven kwam op de weilanden waar tegenwoordig het Oranjeplein is. Het Kerkbestuur protesteerde, omdat hun aangrenzende weilanden dan minder waard zouden worden en ook niet meer gebruikt konden worden als begraafplaats. Hun protest hielp niet. De vergunning kwam twee maanden later in februari 1913. Met deze ovens bakten zij stenen van grond van het terrein.  Ook Jacq. van Wersch had in 1919 twee veldbrandovens, ook wel brikkenovens genoemd. In deze ovens werd het löss (=leem) tot stenen of brikken gebakken. Deze stenen waren minder hard dan kunradersteen waarmee het huis in de Irmstraat gebouwd werd.

Het huis werd in 1995 verkocht. Daarna zat er geen van Wersch meer in.

Kloosterstraat 54,56 en 58

kloosterstraat-sveldIn Simpelveld in de Kloosterstraat liet Huub van Wersch in 1921 drie huizen bouwen. Kloosterstraat 54, 56 en 58. Zelf woonde hij met zijn vrouw en acht kinderen op nummer 58, het grootste huis (Dat huis met een erker, achteraan op de foto). In zowel het linkerhuis (met het witte puntdakje) als het rechterhuis kun je een jaarsteen zien waarop 1921 staat. Huub ging enkele jaren voor zijn dood bij zijn dochter Jeanny wonen.

Op nummer 54 woonde de familie Loozen en op 56 de familie Rameckers.

1944
1944

De nieuwe Marechaussee kazerne.

In 1928 was zijn tweede opdracht: het bouwen van een nieuwe marechausseekazerne.  Omdat Simpelveld aan de grens en aan het spoor lag vestigde hier in 1891 de marechaussee. Het feit dat Simpelveld een station had, en Heerlen niet, betekende dat de mensen vaak lopend vanuit Heerlen naar Simpelveld moesten om naar Aken of Maastricht te gaan. Dus moest er marechaussee komen voor de controle van het grensverkeer. De oude kazerne, die zijn vader gekocht had, zou door hem een jaar later verbouwd worden.

Eerst kwam er een tekening:

nw-kazerne-bouwtekening
Rijckheyt, Heerlen, dossier 1892

De nieuwe marechaussee kazerne, die tegenwoordig verbouwd is tot vier woonhuizen, werd door Huub van Wersch gemeente-secretaris van Simpelveld, gebouwd. Hij was dus niet de aannemer maar de opdrachtgever.  De bouwtekening werd in 1928 ingediend en in 1929 voltooid zoals de eerste steenlegging hieronder laat zien. Het pand staat aan de Schiffelderstraat.

nw-marechaussee-steenIn de brigadekazerne woonden vier officieren van de marechausse. Waarschijnlijk waren er twee getrouwd omdat er twee vrouwen op staan. Huub van Wersch staat in het midden. De officieren woonden er enkele jaren totdat zij afgelost werden. Meestal waren het “Hollanders”, niet Limburgers die geen Simpelvelds spraken. Verder was er in het gebouw een kantoorruimte en een (of meerdere) cellen. De foto is genomen ter ere van het eeuwfeest. In 1839 kwam Limburg weer bij Nederland na negen jaar Belgisch geweest te zijn. In dat jaar zal de marechaussee aan de Duitse grens in Limburg dusvan-fred-alberts-jan-2010

weer in functie gekomen zijn. De marechaussee in Simpelveld werd op 1 maart 1943 opgeheven. Na de oorlog duurde het even voordat zij er weer kwamen om definitief in 1968 te verdwijnen.
Al in 1921 was er in Simpelveld een Bergplaats voor wapenen enz voor landgrenswachtdetachementen. Dit gebouw kostte destijds f. 1481,-

Tegenwoordig is de kazerne verbouwd tot woningen.

nw-marechaussee

Het gebouw was destijds het Groeps- en Rayonbureau van de marechaussee ook wel de Rijkspolitie.

In september 2014 werd er op het gebouw een herdenkingsplaatje bevestigd. In de krant stond het volgende stukje:

marechaussee-sept-2014De in historisch gestoken Marechaussee kapitein Bart van Es en wethouder Thijs van Gulpen bevestigen het geëmailleerde herdenkings plaatje tussen de vier woningen.
Zaterdag 13 september werd aan de Simpelveldse Schiffelderstraat een historisch schildje aangebracht bij de vier woningen door Hubert van Wersch in 1929 gebouwd en waar tot eind 60 jaren de Marechausseekazerne was gevestigd. Dit in het kader van Open Monumentendag,
bron: weekblad Troef 16 september 2014

De nieuwe kazerne was echter, meer dan tien jaar eerder, het plan van Huubs vader Max. Die schreef de volgende brief bij de te bouwen kazerne:

De ondergeteekende Max. Van Wersch te Simpelveld verklaart bij deze, ten behoeve der Koninklijke Marechaussee te zullen bouwen een kazerne volgens de hierbij behorende tekening en zoals hieronder in het algemeen omschreven.
Het te bebouwen terrein, met bij behorende openplaats en tuingrond, is gelegen aan de Schiffelderstraat te Simpelveld, ter groote van ongeveer Ar. 10.32 deel uitmakende van het kadastrale perceel gemeente Simpelveld Sectie B.no 1806.
Het op te richten gebouw kan dienen tot huisvesting van drie gehuwde gezinnen en twee ongehuwde personen, heeft een frontbreedte aan genoemde straat van 15.10 Meter, bij een diepte van 8.96 M. met achter gelegen bijgebouwen en open plaats. De achter het geheel aansluitende tuin zal ongeveer 45 M. diep zijn.

Het hoofdgebouw heeft beganegronds een met klinkers in zand bevloerden doorgang breed 2,60 een gang voor de woning en vier vertrekken. waarvan een groot 5×4 M. dienende tot bureel, een groot 5×4, en twee elk groot 4×4 M. dienende voor woonkamers en keuken voor den Brigade Commandant.
Het bureel en de drie genoemde vertrekken moeten alle zijn voorzien van vaste kasten en stookgelegenheid, terwijl die keuken bovendien moet zijn voorzien van een gootsteen, met aanrecht. De gang, breed 2 M. geeft toegang tot ieder vertrek afzonderlijk.
Van de gang over een trap naar de verdieping. De verdieping is verdeeld in een trapportaal, breed 2 M. een gedeelte gang, breed 1 M. en zes vertrekken, waarvan een groot 5,22 x 4 M. een groot 4×3,60M tot woonkamers en een groot 4×2,88 M tot keuken, te zamen voor een tweede gezin; terwijl de drie overige vertrekken, waarvan een groot 4,63 x 4 M en een groot 4 x4 M tot woonkamers en een groot 4x4M. tot keuken, te zamen voor een derde gezin, eventueel voor twee ongehuwde personen. Vier vertrekken moeten zijn voorzien van stookgelegenheid en alle van vaste kasten.
Het trapportaal en de gang geven toegang tot ieder vertrek afzonderlijk.
De ramen in de voorgeven van den begane grond zullen worden voorzien van rolluiken.
Een trap leidt naar den zolder, waarvan door betimmering zijn gevormd een van kasten voorziene zitkamer en twee slaapplaatsen, voor ongehuwde personen, die elk door een opzetbaar dakraam met koker, licht en lucht van buiten moeten ontvangen, terwijl de overige zolderruimte tot bergplaats enz. kan dienen.
In den naast aangelegen schoorsteen moet voor dit zolderlogies een rookkanaal worden opgenomen.
De kelder is te bereiken over een onder de trap naar de verdieping gelegen trap, en is door schotten verdeeld in vier afsluitbare vakken in gemeenschap met een doorlopende gang.
De vloer van de gang van den begane grond moet bestaan uit Ceramique tegels, die der vertrekken uit vurenhout.
Muren der verdieping, met boven en op muren van den beganengrond staande, moeten worden ondervangen door stalen balken van een draagvermogen van drievoudige zekerheid.
Verdiepingshoogten moeten zijn voor den kelder van vloer tot onderkant balken 1.90 M, overigens van vloeren tot onderzijden plafonds 3.50 M.
Achter de trap van den beganengrond wordt een zuig en perspomp aangebracht, welke het water aan den, op den openplaats gelegen welput ontleend, een voor het dagelijks gebruik in den beganengrond en op de vier diepingen aangeeft, waartoe op den zolder een reservoir moet worden gesteld met leidingsbuizen naar en tapkranen boven de gootstenen der twee keukens van de verdieping.
Het keukenwater wordt door gootstenen afgevoerd. 
Achter de woning, onmiddellijk daaraan grenzend bevindt zich een vijf M. breed open plaats waarop drie privaten en een pissoir zijn opgericht, waaronder zich een gemetselde beerput bevindt.
De openplaats geeft toegang tot een vijf M. diep achtergebouw het welk dient tot gezamenlijk en afzonderlijk gebruik der bewoners.
Het is verdeeld in een gemeenschappelijk wachtlokaal met pomp c.a. waarin een ijzeren veevoeder ketel van 180 L. inhoud  met rookgeleiding, vier bergplaatsen elk voorzien van een door een schuif sluitbaar luchtgat en elk groot 2×1.50 M. met afsluitbare deuren, benevens twee arrestanten lokalen, elk groot 2×1.80 M met houten britsen, gemetselde vloeren en plafonds tussen I liggers van klinkers, en deuren met schatluiken en van diefijzers voorziene van andere draaibare bovenlichten . Het achtergebouw moet door een deur, toegang geven tot de daarachter gelegen tuingrond.
Het pleisterwerk op binnenvlakken van muren der woningen moet behoorlijk wit opgeleverd, het binnen- en buiten verfwerk naar eisch worden afgewerkt. Niet te bepleisteren binnenvlakken van muren ook van den kelder moeten plat volgevoeg en gewit worden. De open plaats zal ingesloten door muren, de tuingrond door muren of raderwerk. Al de hierboven omschreven werkzaamheden, zooals de teekening die verder aangeeft, ook waarop bij de uitvoering zou blijken niet te zijn gerekend, moeten en zullen te goeder trouw en aan den eisch van den aard van het werk worden uitgevoerd.
Het werk zal dewijze worden geregeld, dat het geheel op primo Juni 1904 zal kunnen betrokken worden. Ten aanzien der aldus te bouwen kazerne met achtergebouw, enz in de gemeente Simpelveld als boven omschreven zal na goedkeuring van het plan en van deze omschrijving tusschen den Raad van Administratie der tweede Divisie Koninklijke Marechaussee en den ondergeteekende Max Van Wersch te Simpelveld, een overeenkomst van huur en verhuur worden aangegaan volgens hierbij behorende ontwerp, aan partijen bekend. Aldus in tweevoud opgemaakt en getekend te Simpelveld den Juli 1903.
Get. M.Van Wersch

  De bouw werd geschat op fl. 10.180,17. Dat is nu € 4627.

De oude Marechaussee kazerne.

De oude kazerne (ouwe Gendarmerie) aan de Kloosterstraat was door Huubs vader, Max van Wersch gekocht. Het gebouw stamt uit 1903.

oude-marechausseeIn 1912 werd het pand nog steeds als marechaussee kazerne gebruikt. Het wapen staat tussen de twee ramen. De man in het midden is Huub van Wersch.

oude-marechaussee1In 1929 werd de kazerne tot twee winkelhuizen, zoals je op de tekening kunt zien, verbouwd. Op onderstaande bouwtekening is het verschil duidelijk te zien. Links de oude situatie en rechts de geplande situatie. Deze tekening werd door Max ondergetekend.

oude-kazerne
Rijckheyt, Heerlen dossier 1743
na-1929
Na 1929

Deze foto werd dus na 1929 genomen. Het huis is verbouwd, maar ook de kerk. Het huis met de poort was het postkantoor.

postkantoor-simpelveld

Postkantoor beambten aan de Kloosterstraat in Simpelveld. Vlnr: Grosjean, Piet Vincken, Hubert van Wersch (400, XIV) en de directeur Uwland. Hub zou later gemeentesecretaris van Simpelveld worden.

van wersch gemeentesecretaris
1921

In 1929 zat er  de winkels in van W. Lennartz-Heckmans: Koloniale Waren, boter, kaas, eieren, chocolade, suikerwerken, tabak, sigaren, sigaretten, wijnen en gedistilleerd. Aan de andere kant zat firma J. Sijstermans, er sinds 1927. Dat was een installatie bureau en verkocht onder meer radio’s en electriciteit. Terwijl de firma Lennartz er midden dertiger jaren mee stopte, ging Sijstermans zeker door tot in de zestiger jaren.

Huidige situatie

oude-kazerne-in-2008
In 2009

En zo zag het er in 2009 uit. In 1972 werd het pand verbouwd omdat de dochter van Huub van Wersch: Jeanny van Wersch (1925-1976), er boven ging wonen. Zij voerde een drogisterij/parfumeriezaak. Zij had hier ook een VVV kantoor. Haar ouders, die enkele huizen verder woonden, kwamen tegen het eind van hun leven bij haar wonen.
In 1976 sloot zij wegens haar ziekte de winkel. Per brief informeerde zij haar klanten:

U allen hartelijk DANKEND voor het vertrouwen dat U gedurende vele jaren in mij stelde, moet ik U helaas mededelen dat ik mijn zaak wegens ziekte niet meer kan voorzetten.
Tot Pasen 1976 zullen wij U gaarne nog van dienst zijn.
Veel dank ben ik U ook verschuldigd voort het fijne MEDELEVEN dat ik tijdens mijn ziekte van U heb ontvangen. Tevens wil ik U hierbij in kennis stellen dat mijn Moeder en ik VERHUIZEN naar Heerlen. Na PASEN zal de zaak gedurende korte tijd GESLOTEN zijn.
web-jeanny-drogist
De winkel werd overgenomen door mevrouw Hermans die een tweede drogisterij in Simpelveld opende.

Vanaf 1994 zat hier een andere drogisterij / parfumerie. Maar nu genaamd: Marjo’s Drogisterij.
In 2010 stond het pand leeg. Eventjes hebben Steps Coaching en Vossen Schadesanering in de panden gezeten Sinds maart 2016 staat het pand Kloosterstraat 10, met bovenwoning te koop.

Rolduckerweg 12-14

rolduckerweg-12-14.Ook Jacques van Wersch (1896-1959) bouwde in Simpelveld. In april 1922 kreeg hij een bouwvergunning voor het bouwen van twee woonhuizen aan de Rolduckerweg. Deze huizen staan er nog steeds. Ieder huis had een oppervlakte van 107m²en  een inhoud van 447 m³. De bouwsom was fl. 8500,- en hij kreeg een premie van fl. 12.00,-. De grondprijs was fl. 1400,- en de huurprijsfl. 280 per woning.
Jacques van Wersch was kantoorbediende, maar later had hij in Heerlen een drankenhandel.

rolduckerweg-12
Foto van Google Streetview

Dr. Poelsplein 10

Max van Wersch bouwde op zijn weiland in 1913 een huis voor één gezin. Zijn weiland was bij de vijver. Volgens de oude kadaster kaarten was dat D.431. In zijn weiland staan hieronder de letters MPELVELD.
poelsplein 10

Eerst uiteraard de tekening van januari 1913:
max-van-wersch-1913En anno nu ziet het huis aan de Dr.Poelsplein 10 er zo uit:

dr-poelsplein-10
Google Streetview

Zoals je ziet is het kleine trappetje inmiddels verdwenen omdat de straat verhoogd werd. Dat zie je ook aan het kelderraampje.

Dr. Poelsplein 12-14

Jacq. bouwde meer in Simpelveld: In 1921 liet hij dit onderstaande plan ontwikkelen. De geschatte bouwkosten bedroegen fl. 9840,- en de huur zou fl. 300,- per jaar per woning moeten opbrengen.
jacq-1921Hij vroeg een subsidie aan het particulier bouwnijverheidsfonds en kreeg fl. 3000,-  Er waren, ook bij het vorige bouwproject, drie eisen aan verbonden:

  1. Gedurende 15 jaar na voltooiïng zal hij de woningen ter bewoning doen bezigen.
  2. Wanneer hij het verhuurt, mag hij geen sleutelgeld vragen.
  3. Als het verkocht wordt blijven de eerste twee bepalingen van kracht.
dr-poelsplein
foto: Google Streetview

Deze twee huizen staan er nog steeds en wel aan het Doctor Poelsplein 12-14 in Simpelveld. Volgens het Kadaster werden deze huizen in 1928 gebouwd.

Bulkemstraat

Jos van Wersch bouwde in 1926 dit huis aan de Bulkemstraat. Op dat moment zei hij koopman te zijn.
Jos-van-wersch-1926

Ik heb het idee dat dit huis er niet meer staat. In de Bulkemstraat staat een huis dat hier op lijkt. Alleen is het dak totaal anders

Xavier van Wersch

Ook de broer van Jos van Wersch, hotelhouder in Simpelveld, vatte het plan op om in Simpelveld te gaan bouwen. Hij was inmiddels een bekend figuur in de wieler- en dierenwereld. In april 1919 vatte hij het plan op om veertien huizen te gaan bouwen op het terrein van de Martensgraaf in Simpelveld. Hij had daar een groeve in eigendom, samen met de bouwkundig bureau Koolhaas (geen familie van) uit Amsterdam. Zij maakten de tekening van de te bouwen huizen:

xavier

Het plan is nooit gerealiseerd.

Klik hier voor Hubert van Wersch in de Simpelveldse Tak.
Klik hier voor Xavier van Wersch en de Martensgraaf.

Een Stamgenoten website