Peter en Anna van Wersch-Lousberg

Het verhaal in foto’s van een geslacht.
bron: Ed Vliegen

Anna-Lousberg
Anna Lousberg
Peter-v_-Wersch
Peter van Wersch

Peter Joseph Hubert van Wersch werd als zoon van Johannes van Wersch en Anna Hanen op 23 oktober 1844 in het Duitse Forst geboren, een dorpje oostelijk van Aken.

Als Duits soldaat moest Peter (26 jaar oud) meevechten in de Frans-Duitse oorlog, die duurde van juli 1870 tot januari 1871. Die korte oorlog liep uit op een totale nederlaag voor Frankrijk. De 26-jarige Peter kon zich die strijd nog lang herinneren. In die winter leden ze veel honger en kou. Hij vertelde zelf: Wir haben Katzen und Mäuse gefressen. Bij een van de veldslagen werd hij zo zwaar gewond, dat hij aanvankelijk voor dood op het slagveld werd achtergelaten.
In deze oorlog nam ook de vader van Konrad Adenauer deel in hetzelfde legeronderdeel van Peter.

Hij herstelde en op zijn 28ste woonde hij in Vaals waar hij op 13 februari 1873 met Anna Maria Hubertina Lousberg  trouwde. Anna zou de maand erna 25 worden. Het echtpaar vestigde zich eerst in Mamelis, bij Vaals, op huisnummer 83. Hoe lang het gezin daar gewoond heeft, is niet bekend. Het is daarna verhuisd naar een boerderij op de Hilleshagerweg in Vijlen. De familie Van Wersch werd hier altijd aangeduid met de bijnaam A gen Boom naar het gehucht waar zij woonden. Die naam is afgeleid van een groepje bomen dat op de hoek Hilleshagerweg – Mamelisserweg stond. Die bomen zijn in latere jaren gekapt.

Lang konden zij niet van elkaar genieten omdat Anna al op haar 42ste in 1890 stierf. Samen kregen zij veertien kinderen waarvan er, bij de dood van hun moeder, er al twee overleden waren. Peter bleef met twaalf kinderen achter in de leeftijd varierend van 15 jaar voor de oudste en een half jaar voor de jongste. Hoe Peter het redde weet ik niet, maar hij is nooit opnieuw getrouwd. Peter stierf in 1904, hij werd 59. Zijn oudste was toen 28 en de jongste inmiddels 13 jaar. Tien dagen na zijn dood. en slechts één dag voor haar verjaardag, stierf Josefien op 18 jarige leeftijd. Er bleven in 1905 elf kinderen over. Hieronder hun foto’s. Alleen heb ik geen foto van Mathieu. Deze elf kinderen kregen 66 nakomelingen.

Maria 1875-1957
Tientje 1876-1961
Mientje 1877-1955
Anna 1880-1948
Pierre 1882-19760
Mechtilde 1883-1957
Willem 1887-1965
Ida 1888-1975
Louisa 1888-1975
Elisabeth 1890-1918

De stamboom van de elf kinderen in het kort

  1. Maria, geboren1875, overleden 1957, trouwde Mathieu Vandenhove.
    Zij kregen twee kinderen
  2. Tientje, geboren 1876, overleden 1961, trouwde Jacques Géron.
    Zij kregen vijf kinderen
  3. Mientje, geboren 1877, overleden 1955, trouwde Johan Schmetz.
    Zij kregen geen kinderen
  4. Mathieu, geboren 1880, overleden 1948, trouwde Hubertina Kullen.
    Zij kregen vijf kinderen
  5. Anna, geboren 1881, overleden 1970, trouwde Joseph Wiertz.
    Zij kregen vijftien kinderen
  6. Pierre, geboren 1882, overleden 1960, trouwde Maria Janssen.
    Zij kregen acht kinderen
  7. Mechtilde, geboren 1883, overleden 1957, trouwde Joseph Munnix.
    Zij kregen vier kinderen
  8. Willem geboren 1887, overleden 1965, trouwde Louise Jaminon.
    Zij kregen zeventien kinderen
  9. Ida, geboren 1888, overleden 1966, trouwde Peter Wiertz.
    Zij kregen één kind
  10. Louise, geboren 1888, overleden 1975, trouwde Louis Marechal.
    Zij kregen acht kinderen
  11. Elisabeth, geboren 1890, overleden 1918, trouwde Gilles Hensgens.
    Zij kregen vier kinderen

Een groot nageslacht.
Het zaadje werd een forse boom.

Van de elf huwelijken bij de familie Van Wersch bleef alleen dat van Mientje met Johan Schmetz kinderloos. De tien andere echtparen kregen 66 nakomelingen, van wie er zeven binnen één jaar stierven.Van die 59 overblijvende kinderen waren er 27 jongens en 32 meisjes.
Op de Siep en Hommerig waren de grootste gezinnen te vinden, beide met twaalf kinderen. Kleine huishoudens waren die van Ida Wiertz met één zoon en van Maria Vandehove met één zoon en één dochter.

De oudste van al kinderen was ut Maria van gen Siep, in 1901 geboren. De jongste, Sjir van Hommerig, zag in 1933 het levenslicht. Daar de meeste leden van de familie Van Wersch tussen 1910 en 1914 in het huwelijk traden, kwam er een grote geboortegolf tussen 1911 en 1920. Er werden in die periode 38 baby’s geboren, van wie zeven in 1914 en zes in 1916.

Gezien het intensieve contact tussen de families troffen neven en nichten elkaar regelmatig. En daar velen van dezelfde leeftijd waren, was het bij feesten vaak een gezellige boel.

In de volgende generatie groeide de familie Van Wersch verder. Er kwamen 162 kleinkinderen in de verschillende takken. Het vruchtbaarst was de tak Van Wersch van Hommerig met 42 kleinkinderen. De familie Wiertz uit de Siep bracht met haar twaalf kinderen maar achttien kleinkinderen voort.
De volgende generatie van de familie Van Wersch telt 276 leden.

Beginnend bij het echtpaar Peter Van Wersch en Anna Lousberg, in 1873 getrouwd, groeide de stamboom in vier generaties gedurende 120 jaar tot 276 personen.

Van een boerenfamilie is geen sprake meer. Van de derde generatie zal hoogstens nog 10% werkzaam zijn in de agrarische sector en de generatie daarna telt nog maar een enkele boer.

De Eerste Wereldoorlog
De Eerste Wereldoorlog 1914-1918 ging toch niet voorbij aan een deel van Nederland. Hoewel Nederland zich neutraal verklaard had, kreeg het natuurlijk wel te maken met de oorlog. Het al vóór 1912 opgestelde aanvalsplan van de Duitse generale staf voorzag een doortocht van hun troepen door Nederlands Limburg om het Belgische achterland te bereiken. Maar de neutraliteit van Nederland respecterend besloot men vlak onder onze grens door te gaan. Daarvoor trok Duitsland rond Aken een troepenmacht van meer dan een half miljoen soldaten samen en rond Eupen een leger van 120.000 soldaten.

Op dinsdag 4 augustus 1914 om 2 minuten over acht ’s morgens overschreden de eerste Duitse soldaten de grens bij Gemmenich. Een onafzienbare stoet infanterie, cavalerie, auto’s, veldgeschut en foerage-eenheden trok daarna over de smalle wegen richting Maas en Luik.

Het Belgische leger onder aanvoering van Koning Albert verzette zich moedig tegen de brute overval. De Duitsers, die geen tegenstand hadden verwacht, reageerden op een verschrikkelijke manier. Burgers werden opgepakt en gefusilleerd. Huizen en gebouwen, ja zelfs hele plaatsen zoals Visé en Leuven, werden platgebrand. De streek leed erg onder het oorlogsgeweld. In Battice vielen 23 slachtoffers onder de burger bevolking en werden 146 huizen in de as gelegd. In Herve kwamen 38 mensen om en gingen ongeveer 300 gebouwen in de vlammen op.  In de Belgische volksmond werden de Duitse cavaleristen Ulahnen genoemd, omdat ze deden denken aan de barbaarse tartaarse ruiters.

Nederland bleef neutraal en sloot zijn grenzen af om te voorkomen dat het land in de oorlog betrokken zou worden. De Duitsers maakten later van de grens een onneembare barrière: noch Duitse noch Belgische onderdanen mochten over de grens vluchten. Duitsers zouden zich zo aan de krijgsdienst kunnen onttrekken, terwijl Belgische mannen het geallieerde leger zouden kunnen versterken. Zowel in Nederland als in België moesten familieleden in dienst.
Het blijkt dat ook Joseph Munnix (getrouwd met Mechtilde van Wersch) en zijn zwager Willem van Wersch in Nederlandse dienst waren. Mechtilde Munnix schrijft aan haar man, die dan in Valkenburg gelegerd is, het volgende:

Montag den 14. 9. 14.

 Liebster Joseph.

Liebster Joseph bin gestern nach Vijlen gewesen nach unsere liebe Heimat und nach unsere gute Mutter Schwester und Tante welche Dir alle von mir grüssen lassen und bin auch in Panhaus gewesen und habe mein Bruder Wilhelm wieder gesehen, der war aber dick geworden und war gantz fremd
den Er hat sich den Snurbart abgetahn. Liebster Joseph, Wilhelm hat vier Tage um bei seiner Frau zu bleiben, von Samstag bis an Dienstag. O das währ auch eine Freude für uns nicht wahr liebster Gatte, wenn wir noch mals so lange beisammen bleiben könnten. O wie freue ich mich Dich balt wieder zu sehen, ich werde mir heute das kleine Tinge holen. Wilhelm wahr auch sehr froh wen ich das für seine Frau tuhen wolte, ich habe gestern deine liebes Briefgen erhalten und Alfons wird die Äpfel früher pflücken.
Nun in der Hofnung das Dir dieses Kärtgen genücht verbleibe ich in der beste Gesundheit wie ich auch von Dir hoffe. Deine Dich liebende Frau Mechtilde. Die herzlichsten Grüsse und Küsse bis auf Wiedersehen.

Maandag de 14e september 1914
Liefste Joseph
Liefste Joseph ben gisteren naar Vijlen geweest naar ons dierbare thuis en naar onze moeder, zuster en tante die jou allemaal via mij laten groeten en ben ook in Panhuis geweest en heb mijn broer Willem weer eens gezien, die is echter dik geworden en was onherkenbaar omdat hij een snor en een baard had laten staan. Liefste Joseph, Willem heeft maar vier dagen om bij zijn vrouw te zijn, van zaterdag tot aan dinsdag. O, dat zou voor ons toch ook fijn zijn, nietwaar liefste echtgenoot, als wij ook zolang bij elkaar konden blijven. O, hoe verheug ik mij erop om jou snel weer te zien, ik ga vandaag de kleine Tientje halen. Willem was ook erg blij dat ik dat voor zijn vrouw wilde doen, ik heb gisteren je lieve brief gekregen en Alfons zal eerder de appels gaan oogsten.
In de hoop dat je deze kaart je plezier doet verblijf ik in de beste gezondheid zoals ik ook hoop van jou. Jouw liefhebbende vrouw Mechtilde. Die hartelijkste groeten en kussen en tot ziens.

De familie Munnix woonde in Raren, een gehucht tussen Holset en Vaals. Willem van Wersch boerde in Vijlen op het bedrijf, dat bekend staat als ut Pannis. Toen deze boerderij afbrandde, verhuisde het gezin naar Hommerig in de gemeente Wittem. Mechtilde nam waarschijnlijk das kleine Tinge (= Tienchen) mee naar huis, omdat Louise van Wersch, de vrouw van Willem, al vlug zou bevallen van haar vierde kind.

De volgende stap

De stamboom wordt in mannelijke afstamming doorgezet door drie zonen van dit echtpaar:
Mathieu. Pierre en Willem.

 Echtpaar Mathieu Vanwersch (1880-1948) en Hubertina Kullen (1886-1967) met dochter Annie (1914-1997)

Echtpaar Mathieu Vanwersch (1880-1948) en Hubertina Kullen (1886-1967) met dochter Annie (1914-1997)

Peter Mathijs Hubert (Mathijs of Mathieu) werd in Vijlen in 1880 geboren. Hij trouwde in Vaals in 1912 met Hubertina Kullen die in 1886 geboren was Mathieu overleed na een langdurig met geduld gedragen lijden
in 1948 en Tientje overleed in 1967. Hij werd slecht 68 jaar en zij 80.
Bij zijn huwelijk was hij 31 jaar en landbouwer. Hij tekende de huwelijksakte met Van Wersch, terwijl de ambtenaar Vanwersch had geschreven.
In 1931 verkocht hij een deel van zijn land aan de Gemeente voor de uitbreiding van de Kiezelgroeve die aan zijn land grensde. Hij verkocht 600 m2 voor de prijs van fl. 317,70. Dit was nodig met het oog op het verschaffen van werkgelegenheid aan werklooze arbeiders.
Het echtpaar kreeg vijf kinderen, waarvan er één met vijfjarige leeftijd overleed. Drie zonen groeiden verder in de stamboom.

Peter Joseph  Hubert (Pierre) werd ook in Vijlen op 11 april 1882 geboren. Hij  trouwde in het Belgische Voeren op 25 april 1911 met Maria Hubertine Janssen. Zij was in Baelen in 1880 geboren. Pierre overleed in 1960 en zijn vrouw in 1966.
Pierre was landbouwer in zijn woonplaats Vaals. Zij kregen acht kinderen waarvan er drie op jonge leeftijd overleden. Drie zonen groeiden  ook hier verder in de stamboom.

De laatste zoon van het echtpaar was Willem Josef Hubert van Wersch. Hij werd in Mamelis, bij Vaals, in 1887 geboren en was landbouwer. Toen hij in dienst moest had hij opgegeven speldenmaker te zijn. een typisch Vaals beroep vanwege alle lakenfabrieken die daar waren. Hij trouwde in 1911  met Louise Jaminon die in het Limburgse Mechelen in 1887 geboren was. Willem overleed in 1965 en Louise, plots in 1951. Zij was pas 64 jaar.
Het gezin telde zeventien kinderen, waarvan er zes op zeer jonge leeftijd overleden. Acht zonen groeiden verder in de stamboom.

lim-koerier-22-juni-1942
1942
lim-dgbl-29-mrt-1952
1952

Klik hier voor Peter van Wersch in de Kerkraadse Tak.

Een Stamgenoten website