Hoeve Hommerich

hoeve homm

De hoeve Hommerich was in het begin van de 20ste eeuw gepacht door Jan Joseph Hubert van Wersch, een neef van Willem van Wersch die de hoeve in 1934 pachtte.  Joseph van Wersch was gehuwd met Anna Maria Elisabeth Eschweiler.

In 1930 werd de hoeve openbaar verkocht door de toenmalige pachtster de weduwe Hollands met als doel dat de koper de hoeve in maart 1931 kon aanvaarden. Het kwam niet tot een verkoop want in maart 1932 verkochten de kinderen Hollands die op Hommerich woonden, het vee (60 koeien), huismeubelen en de gereedschappen wegens ophouden van het bedrijf.

De hoeve brandde door onbekende oorzaak in november 1934 af. Veel huisraad en vee kon gered worden, enkele varkens en kippen stierven in de vlammen. Willem van Wersch en zijn gezin woonde al op de hoeve. Vanwege de brand moesten zij in Partij wonen. De boel werd gesloopt en er werd in 1935 een nieuwe hoeve gebouwd.
In oktober 1936 gingen enkele graanmijten in de hens. Gelukkig was er niet veel schade.

hoeve-hommerich

In juni 1935 stond de schets van de nieuwe hoeve in het Bouwblad waarbij de aantekening stond dat er 38 koeien, 15 varkens, zeven paarden en jong vee moest staan. De schuur was extra groot vanwege de tarwebouw. De aannemer was Kicken uit Mechelen.

Op 31 januari 1935 verkocht Joseph van Wersch zijn bezittingen:

lim-dgbl-19-jan-1935

Te koop waren zichtmachine, zelfbinder, maaimachine, zaaimachine, drie oogstwagens, slagkar, dogcar, driescharenploeg, twee cultivatoren, drie ijzeren eggen, waterkar met vat, koekbreker, electromotor, centrifuge, schoffelmachine. toghamen, weselen, twee ijzeren wellen, botervat enz.
Verder: vijf sterke werkpaarden en 22 dragende en kalfkoeien en acht eenjarige runderen.

Waar nu Ingber ligt, ten westen van Gulpen, lag in de 13e eeuw een riddermatig leengoed: Hoenbergh, thans Hommerig geheten. In 1256 gaf het Kapittel van O.L.Vrouw te Aken het dorp Ingmer in erfpacht aan de gebroeders Winand en Waitelin van Homberg. Het riddergoed Hoenbergh zelf ging in 1397 over in het bezit van de heer van Wittem (bron: www.rijckheyt.nl).

Hommerich was van oudsher eigendom van de Heren van Wittem. Het is een zeer oude hoeve. Waarschijnlijk gaat het reeds om een verwijzing naar Hommerich als in het Latijnsboek (1312-ca.1335) als een van de leenmannen van de hertog van Brabant ene Sandreas de Homberch genoemd wordt.
In 1487 verkoopt Werner van Wittem burggraaf van Daelhem aan Edmond van Palant den hof te Homborch voor 3100 Rijnsche gld. Er stond op de hof een erfpacht, te lossen met 200 gld; een andere erfpacht aan Jan van Eynatten met 157 gld. en een aan Jan Gelissen
met 50 gld te lossen op St. Gertrudisdag.

We vinden Hommerich ook vermeld in 1531: op 6 november van dat jaar beveelt keizer Karel V in zijn raad te Brussel aan schout en schepenen van Gulpen den hof van Hooberch, liggende in ’t land van Wittem onder de bank van Mechelen, en toebehoorende aan Erard van Palant, heer van Wittem, vrij en onbelast van alle taxen en contributiën te laten, of hunne redenen van weigering aan ’t Leenhof van Brabant voor te dragen. Dit was kennelijk een reactie op een protest d.d. 6 november 1531 van het Leenhof van Brabant tegen die van Gulpen, die schatting haalden op den hof Homborch.

Bij Mosmans lezen we verder: Ook in 1806 en 1841 werden eenige stukken van Gulpen gevoegd bij Wittem, dat echter den hof Hommerich bij Gulpen gevoegd zag.  Verder vernemen we dat Hommerich ook in de 17e eeuw al eens afgebrand is: In juni 1668 levert Mathijs de la Haye, halfwin op Wittem, 140 voet eikenhout voor deuren en vensters van den hof Hommerich, door de Franschen afgebrand.

In de 18e eeuw waren de Rijksgraven von Plettenberg de Heren van Wittem. Pachters waren toen onder meer Servaes Crahaij en Winand Len. de la Croix. Curieus is dat bij het afsluiten van het pachtcontract met Winand L. de la Croix d.d. 2 oktober 1754 aanwezig waren Johan Herman Lamberts en de ‘ehrsamen’ Herman van Wers als hierzu ersuchten glaubhaften Zeugen.

Hommerich wordt nog steeds bewoond door -en is sinds enkele jaren ook eigendom van afstammelingen van Willem van Wersch.

1942
1942
1948
1948
1952
1952

Sinds 2001 is hoeve Hommerich deels verbouwd tot vakantie appartementen. Aantrekkelijk voor de gasten is dat de hoeve nog volledig in bedrijf is als boerderij.

In 1935 tekende de architect C.H. de Bever de plattegrond.

plattegriond-1935

Op de website van hoeve Hommerich staat ook de plattegrond, maar dan zoals die nu wordt gebruikt.

plattegrond-2

Klik hier voor hun website.

Deels gebruikt gemaakt van de geschiedenis van Hommerich: dr. Willem F.G. Lacroix, 1996.

De familie

willem en jaminonWillem van Wersch (1887 -1965) trouwde in 1911 met Louise Jaminon (1887 – 1951).  Zij kregen 17 kinderen waarvan er zes op erg jonge leeftijd overleden. Willem was een neef van Joseph. Beiden hadden dus dezelfde opa. Die was landbouwer in Vaals geweest. Diens laatste twee zonen: Caspar en Peter kregen ook kinderen waaronder Joseph als zoon van Caspar en Willem als zoon van Peter.
Joseph (1879 – 1959)  trouwde Anna Maria Eschweiler. Rond 1915 verhuisde het gezin van Simpelveld naar hoeve Hommerich. Waarschijnlijk eerder dan 1930 vertrokken zij daar weer. De familie Hollanders kwam in de hoeve. Willem nam na de familie Hollanders de hoeve over.

kinderen-Wersch-b

Eind jaren veertig werden de nabestaanden van Willem en Louise voor hun ouderlijk huis, Hoeve Hommerich gefotografeerd.
Bovenste rij: Ida Wiertz-Van Wersch, Antje Wiertz-Van Wersch, Mathieu van Wersch
Midden: Louise Marechal-Van Wersch, Maria Vandenhove-Van Wersch, Tilla  Munnix-Van Wersch (met bril), Willem van Wersch
Voorste rij: Mientje Schmetz-Van Wersch, Tientje Géron-Van Wersch, Pierre van Wersch.

Klik hier voor de familie waar Willem uit voorkomt.
Klik hier voor Willem van Wersch in de Kerkraadse Tak .

Een Stamgenoten website