Tonia van Wersch

Het zou over een week carnaval zijn. Iedereen in Simpelveld verheugde zich daarop. Niemand ontving Het Nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië. Die schreef namelijk op 8 maart 1907 over carnaval in het zuiden: Daar is het drie dagen aan een jool en jolijt: daar heerscht de echte ongegeneerde prettige Carnavals-geest. Deze dag was echter in de familie Van Wersch-Wark een feestdag want toen werd hun tweede kind geboren. Zij kreeg de doopnamen Maria Antonia Elisabeth Hubertina met de roepnaam Tonie of Tonia van Wersch. Haar vader was banketbakker aan de kerk in Simpelveld.

Klik op een foto voor vergroting:

Toen zij 23 was, verloofde zij zich eerst, waarna de ondertrouw  was en tenslotte het huwelijk, eerst in de kerk en daarna voor de Burgerlijke Stand. Zij trouwde met Johannes Jacobus Maximiliaan Havenith uit het nabijgelegen Bocholtz. Jac was toen 27 jaar en had een uitstekende baan. Hij was ambtenaar ter secretarie in Simpelveld. Zijn vader was grossier in koek, suikerwerken en chocolade in Bocholtz. Vandaar dat die twee bruidspartners elkaar ontmoet hadden. Zij moesten echter dispensatie aanvragen bij de bisschop omdat zij, meer dan 100 jaar daarvoor, een gemeenschappelijke voorvader hadden.
Uit het huwelijk werden zeven kinderen geboren.

In het midden van links naar rechts: Tonia Havenith-van Wersch (1907-1995) en Jacques Havenith.(1903-1974) Dan buitenom van links naar rechts: Anna Therese Reinders-Havenith (1931-2006), Max Havenith (1933-2010); Giovanni Havenith (1944-2009), Marianne Jongen-Havenith (1935), Leo Havenith (1934), Jo Havenith (1934-1980) en Marie Elise Braun-Havenith (1936)

Jac. Havenith

Jac havenith
1903-1974

De bruidegom, Jac. Havenith, kwam als 15-jarige vrijwilliger bij de gemeente Simpelveld om de toenmalige gemeentesecretaris Schrijvers te helpen. Een logische keuze omdat zijn oom, de jongste broer van zijn moeder Anna Rhoen, burgemeester was van Bocholtz 1.

Die inzet werd gewaardeerd want bijna drie jaar later, Jac. Havenith  was 17, werd hij als ambtenaar op het secretariaat aangesteld. De maand erna zou hij 18 worden. In 1926 werd hij ambtenaar van de Burgerlijke Stand. In 1930 deed hij zijn examen Gemeente-administratie en Gemeente-financiën. Na de oorlog werd hij in 1946, op zijn 43ste, tot gemeentesecretaris benoemd. Omdat hij in 1958 veertig jaar verbonden was aan de gemeente werd er feest gevierd. Zoals het toen normaal was, werd er eerst een feestmis gecelebreerd, daarna werd hij in het gemeentebestuur gehuldigd. Tussen 12 en 13.30 kon iedereen hem in de raadzaal feliciteren waarna er bij hem thuis in de Schiffelderstraat 24, de familie en vrienden kwamen.
 
Jac vervulde in de loop der jaren verschillende nevenfuncties:

    • 1928-1958: Al 30 jaar lid van de Katholieke Reclasseringsvereniging afdeling Heerlen.
    • Sinds 1932: Secretaris-penningmeester van het Armenbestuur.
    • 1930-1941: correspondent van de arbeidsbemiddeling.
    • Secretaris-penningmeester van de woningbouwvereniging Simpelveld.
    • Bestuurslid van de kardinaal Mindszentystichting in Kerkrade.
    • 1920: Burgerwacht in Bocholtz.
    • 1942: Blokhoofd Luchtbescherming Simpelveld.
    • 1945-1947: contactpersoon van de Stichting voor toezicht op de politieke delinquenten in het rayon Heerlen.
    • Bestuurslid van het Oranjecomité.

blokhoofd

Hij overleed, 71 jaar oud, op 25 juli 1974 in Simpelveld. 

Zoon Leo Havenith

leo Havenith
1961

En de trots van de ouders was hun zoon Leo die in september 1961 tot priester werd gewijd. In die tijd het ultieme doel in een katholiek gezin. Hij werd zelfs missionaris en vertrok in september 1962, 28 jaar oud, naar Brazilië waar hij kapelaan in Belo Horizonte werd. In juli 1964 schreef het Limburgsch Dagblad: Aan de rand van de oerwouden van Brazilië woont te midden van een erbarmelijke armoede en omringd door vaak vaderloze gezinnen een Nederlandse missionaris. ’t Is pater Leo Havenith uit Simpelveld die met heilig vuur een ruime tijd geleden de geriefelijkheid van ons oude Europa vaarwel zei en een armoedig bestaan verkoos in een achtergebleven woestenij.In 1978 plaatste deze krant weer een artikel over hem. Hij was inmiddels internist-cardioloog-missionaris die bezig was met een proefschrift waarmee hij zijn mastertitel in de cardiologie wilde behalen. Toen zijn oom Hubert van Wersch (zus van zijn moeder) in februari 1985 zijn boek over de historie van Simpelveld in oude schoolfoto’s publiceerde schonk hij de opbrengst van het boek aan de missionarissen van Simpelveld, waaronder Leo Havenith voor het ziekenhuis van hem.
Na zijn doctoraal kwam hij in de stad Diamantina terecht waar hij het kinderhuis leidde. Zwaar ondervoede kinderen werden maandenlang opgenomen. Hij richtte zich op de sociale zorg. In 1989 trad hij op zijn 55ste, uit, trouwde en kreeg drie kinderen. Hij bleef tot zijn pensioen in 2015 als arts werkzaam. In 2018 werd een orchidee naar hem vernoemd.

Leo Havenith
Leonardus, Sasha, Yohannes, Leo en zijn vrouw Carmen Lucia Rocha.

 De jongste dochter van Tonia en Jac, Marie-Elise Havenith ging ook de medische kant op en ontving als 20-jarige in 1957 van de Engelse prinses Margaret een onderscheiding als de beste verpleegster van het Londense Charles ziekenhuis. Haar ouders waren daarbij aanwezig. 

1957 Marie-Elise HAveniith

Tonia van Wersch

Twee jaar later vertrok zijn weduwe, Tonia van Wersch, voor een reisje naar haar zoon in Brazilië. Zij was inmiddels 69 jaar.  Haar zoon Leo had een uitnodiging gekregen om deel te nemen aan een fietswedstrijd. Hij sloeg die af, maar zijn moeder pakte die uitdaging met beide handen aan. De plaatselijke krant schreef daarover:
 
Tonia havenith van WerschAntonia, 69 anos: posso até ganhar
 
Antonia Havenith van Wersch, uma holandesa de 69 anos, é a pessoa mais velha entre os inscritos para a corrida de bicicletas, que será realizada hoje. ao meio-dia, na área de estacionamento de Parque Anhembi. Ao contrario de que se poderia pensar, porém. ela náo participará da prova apenas formalmente, para prestigiar a iniciativa de Caloi: ela realmente gosta de andar de bicicleta.
 
COMPRAS…
“Na Holanda o uso da bicicleta é um costume nacional. O padráo de vida é alto, praticamente todas as familias tém carro, mas ninguém deixa de comprar uma bicicleta. Para mim. ela é ideal para se fazer compras. E a maioria das donas-de-casa pensa como eu. Todos os dias. normalmente pela manhá, eu vou as compras de bicicleta. E um habito muito saudável” – explica a sorridente dona Antonia. Divertindo-se com a surpresa provocada pela sua inscricáo.
Ninguém foi procurá-la com um convite para participar da competicáo. Ela ficou sabendo por acaso, através do seu filho, o cardiologista Leonardo Havenith, que nao quis aceitar um pedido para se inscrever. lmediatamente. a mae se propós a entrar no lugar do filho. imaginando que “esta seria uma boa oportunidade para se divertir”. Mesmo correndo apenas por prazer, ela entra na corrida com muita vontade. Náo espera chegar no pelotáo da frente. mas garante que também nao ficará em último: “Alguém vai fazer feio, chegando atrás de uma velha.Se derem oportunidade, eu até posso acabar vencendo”.

Vertaling:
Antonia Havenith van Wersch, een 69-jarige Nederlandse vrouw, is de oudste deelnemer voor de fietsrit die vandaag tegen het middaguur wordt gehouden op de parkeerplaats in het Anhembi park (in Sao Paulo), Brazilië. In tegenstelling tot wat er wellicht gedacht wordt, neemt ze niet alleen formeel deel aan de wedstrijd georganiseerd door het bedrijf Caloi (=een fietsenfabriek in Sao Paulo) maar houdt zij echt van fietsen.
“In Nederland is de fiets een nationaal gebeuren. De levensstandaard is hoog, praktisch elk gezin heeft een auto, maar niemand stopt met het kopen van een fiets. Ik vind het ideaal om er ‘s-ochtends boodschappen mee te doen en het is nog gezond ook,” legt de lachende Antonia uit.
De mensen waren verbaasd door haar deelname. Niemand dacht aan haar om haar uit te nodigen. Toevallig kwam zij erachter omdat haar zoon, cardioloog Leonardo Havenith, wel een uitnodiging kreeg maar niet mee wilde doen. Daarom besloot de moeder in plaats van haar zoon deel te nemen en de kans te pakken op een pleziertje. Ze loopt immers ook voor haar plezier hard, dus deze race ging ze met volle overtuiging aan. Ze verwacht niet als eerste aan te komen, maar de laatste zal ze zeker niet zijn. “Voor iemand zal het teleurstellend zijn om achter een oude vrouw te fietsen Als je het een kans geeft, zal ik het zelfs winnen. ”
 
Tonia overleed in het Heerlense ziekenhuis, 88 jaar oud, op 22 november 1995.

Met dank aan Michael Reinders voor de foto’s.

Klik hier voor Tonia van Wersch in de Simpelveldse Tak.

Noten:

  1. Hubert Joseph Rhoen (1885-1958), burgemeester van Bocholtz 1911-1917 (binnen 1 jaar heeft hij ervoor gezorgd dat Bocholtz aan het elektrische net werd aangesloten). Trouwde in 1915 met Maria Wilhelmina Muskens. Na Bocholtz werd hij, met onderbreking tijdens de oorlogsjaren, burgemeester van Vaals (1917-1950). 
    Bij de inval van de Duitsers was hij de eerste burgemeester die tegen de bezetting protesteerde en daarom op staande voet werd ontslagen. Van 4 mei 1942 tot en met 21 december 1943 heeft hij als gijzelaar gevangen gezeten in St. Michielsgestel.
    Na zijn vrijlating zat hij tot 20 oktober 1944 ondergedoken in Gulpen, waarna hij samen met de bevrijders Vaals is binnen getrokken.

Een Stamgenoten website