Rintje Willem van Weers

Op 28 november 1836 werd Reinier (Reintje) Willem van Weers in Den Haag geboren als zesde kind in het gezin dat uiteindelijk elf kinderen groot was. Zijn vader, Gerrit van Weers, was kleermaker. Zijn moeder Johanna Lohnsteijn had geen beroep.

Hoe kwam Rintje aan zijn naam?
Rintje is eigenlijk een Friese naam en is afgeleid van Reindert of Reinier. Geen namen die in Den Haag in die tijd voorkwamen. Op één na. Rintje heeft zijn naam van zijn peetvader gekregen. Dat was de Haagse beeldhouwer Rintje Walenson / Walison. Die was, zoals de ambtenaar schreef, de behuwd grootvader van Rintje. Dat is echter niet het geval. De grootvader van moederskant was Franciscus Lohnstijn. Die was gehuwd met Magdalena Diel. En Rintje Walinson trouwde met Magdalena Johanna Diel. Dus ja, hij was  familie, maar niet Rintjes grootvader.

In 1864 trouwde Rintje 27 jaar oud, met Maria van Zuijlen, 29 jaar. Vanaf zijn 18e was hij meubelmakersgezel en inmiddels volwaardig meubelmaker / stoelenmaker.

rintje-recht-voor-allen-6-j
1888

Vanwege de vele sociale misstanden in die tijd en het opkomend socialisme werd in april 1885 bij wet erkend de ‘s-Gravenhaagsche Meubelmakersvereeniging als afdeeling van de Algemeene Meubelmakersbond. Hun lijfspreuk was Rechten naast Plichten. In november 1886  ontstond hieruit de Nieuwe Algemene Meubelmakersbond als opvolger van de Algemene Meubelmakersbond, die in 1870 was opgericht. Rintje werd in 1888, 52 jaar oud, voorzitter  van de Nieuwen Algemeenen Meubelmakersbond voor Meubelmakers en aanverwante Vakgenooten.  Denk daarbij dan aan beeldhouwers, draaiers. In juli 1888 was de openbare vergadering in Walhalla in Den Haag.

Het gezin woonde aan de Zuid-Oost Buitensingel 183/29 (Hofje van Sas).

rintje-recht-voor-allen-27

Domela Nieuwenhuis had enkele jaren daarvoor zijn krant Recht voor allen op de markt gebracht en Rintje werd voor Den Haag de distributeur. Je kon de krant ook persoonlijk bij hem komen halen. Recht voor Allen was het orgaan van de Sociaal-Demokratische Partij in Nederland. De krant stopte in 1900.  Deze partij, de SDP, vergaderde in het gebouw Walhalla aan de Westerbaenstraat in Den Haag. Dit gebouw werd in 1883 door Bruno Liebers (1836-1900), drukker en uitgever van Recht voor Allen gekocht als verenigingsgebouw voor de Haagse socialisten. Inmiddels is dit gebouw gesloopt. Hier waren de vergaderingen, maar ook de bijeenkomsten en culturele evenementen. Zo trad in maart 1889 de zangvereniging Uit het volk, voor het volk (Gemengd Koor) op.

rintje-recvht

Rintje woonde in de Westerbaenstraat 156, naast Walhalla, nummer 154, en deed onder meer de kaartverkoop. Bij hem waren trouwens ook allerlei socialistische brochures te koop als brochures van Karl Marx:  Kapitaal en Arbeid, of van Domela Nieuwenhuis: De Normale Arbeidsdag, De Petrustype, Algemeen Stemrecht in beginsel en toepassing en nog vele andere brochures van zijn hand. Maar ook van anderen. Hier ontstond ook de pamfletten tegen koning Gorilla waarmee koning Willem III bedoeld werd. Deze koning was in socialistische kringen niet geliefd. Het hele koningshuis trouwens niet. Toen Wilhelmina als 18 jarige koningin haar onderdanen toesprak, schreef Recht voor Allen: Het meisje is pas 18 jaar.

rintje-recht-voor-allen-6-a

Toen in 1883 de Centrale Raad van de SDB naar Den Haag verhuisde werd Baye voorzitter, een functie die hij, met enkele korte onderbrekingen, tot 1888 zou vervullen. Baye behoorde ook tot de initiatiefnemers van de N.V. Het vereenigingsgebouw Walhalla. Dit gebouw in de Westerbaenstraat, dat al snel de naam De Roode Burcht kreeg, werd in 1883 voor f 14.000 aangekocht en op zondag 13 januari 1884 officieel in gebruik genomen. Het bood vergaderruimte aan ongeveer duizend personen en was tot 1890 het centrum van de Haagse arbeidersbeweging. Behalve vergaderingen werden er ook cursussen gehouden en talrijke kiesrechtdemonstraties voorbereid, vooral in de onrustige jaren 1885 en 1886. Pamfletten werden er gevouwen, wapenstokken uitgedeeld en oefeningen in het schieten gehouden. In november 1884 kreeg de SDB bovendien een eigen drukkerij, de NV Algemeene Boek- en Handelsdrukkerij Excelsior, in het gebouw naast Walhalla, waar Recht voor Allen gedrukt werd. De colportage van dit SDB-orgaan werd vanuit Walhalla gecoördineerd. Toen Domela Nieuwenhuis in 1887 na een jaar gevangenschap wegens vermeende majesteitsschennis vrij kwam, organiseerde Baye voor hem in Walhalla een groots onthaal.
bron: https://socialhistory.org/bwsa/biografie/baye

In 1967 verscheen een documentaire over het opkomende socialisme in de jaren 80 [van de 19e eeuw], ontleend aan Recht voor Allen onder de titel HOP HOP HOP Hangt de socialisten op! De titel verwees naar een van de leuzen die de colporteurs van Recht voor Allen bij tijd en wijle naar hun hoofd geslingerd kregen.
bron: wikipedia.

Bij Rintje kwam ook geld binnen van  anderen met socialistische gevoelens. Zo gaf een vrouw 5 cent omdat een zwartrok mij beloofde te bestraffen omdat ik een slechte moeder was. Iemand anders schonk een strijdpenning van 5 cent omdat het socialisme blijft mij heilig trots (=ondanks)  alle huichelaars. Vijf cent: Leve D.N. (= Domela Nieuwenhuis).
In de jaren 1889 en 1890 was Rintje in Den Haag het enige adres waar de mensen via een postwissel hun abonnementsgeld voor Recht voor Allen konden betalen. Een adres was niet nodig want iedereen die Recht voor Allen had, kende Rintje van Weers.

In 1890 zat Rintje in de kommissie  om het St. Nikolaasfeest in Walhalla te organiseren. Kinderen van 4 tot 12 konden zich bij hem inschrijven. Voor Den Haag was Rintje de administratieve contactpersoon betreffende Recht voor Allen. Ook was hij voor de leden namens de Sociaal Demokratischen Bond het aanspreekpunt.

rintje-recht-voor-allen-6-n
1890

In dit jaar bemiddelde hij ook als relatiebemiddelaar. Een partijgenoot van hem, een weduwnaar, zocht een gelijk gestemde partijgenote van 40 of 50 jaar om een huwelijk aan te gaan.

juni 1891

In bovenstaande advertentie uit Recht voor Allen kun je opmaken dat het nog allemaal goed is met Rintje. Een maand later zou het verkeerd gaan.

Ook in 1890 verscheen in Maastricht een nieuw socialistisch blad: Volkstribuun, orgaan der Volkspartij voor de Zuidelijke Provinciën. Een van hun slagzinnen: Armoede verwekt misdaad, wie dus de misdaad wil tegengaan, bestrijde de armoede. Van het begin af aan kon je dit blad ook bij Rintje kopen. Zijn naam en adres stonden in het blad.

En al die tijd was Rintje ook nog lid van de Nieuwe Algemene Meubelmakersbond. Deze bond ging in 1891 weer samenwerken met de Algemene Meubelmakersbond waaruit het voort gekomen was.In september 1891 was er een langlopende discussie hierover geweest. Twee Meubelmakersvakbonden kon toch niet. Het was de bedoeling dat de beide bonden samengevoegd werden tot de Nederlandschen Bond voor Meubelmakers. De eisen die er lagen waren

  • Een arbeidsdag van 10 uur,
  • Een weerstandskas die uitbetaalde bij stakingen,
  • Een nationaal werkende bond maar internationaal ook bewust,
  • Iedereen is vrij om zich aan te sluiten bij de politieke partij van zijn keuze.

Familie

Het gezin Van Weers- Van Zuijlen kreeg tussen 1860 en 1880 twaalf kinderen. Helaas stierven er tien, soms binnen een week, soms binnen twee maanden. Slecht twee kinderen trouwden en kregen kinderen. Deze twee kinderen zetten in 1894 een advertentie inde krant dat hun ouders op 11 mei 1894 hun dertigjarige huwelijk vieren. Reinier Willem van Weers en Jeanne van Luijk. Dat was een vergissing van de zetter. Want een dag later staat een correctie inde krant. Nu met de naam Maria Johanna van Zuijlen. Zij overleed 3 jaar later.

rintje-haagsche-courant-11

Royement

Blijkbaar heeft Rintje problemen met de SDP en Recht voor Allen gehad, want in juli 1891 worden de leden van de partij gewaarschuwd geen geld meer aan hem af te dragen omdat hij ontslagen was.

rintje-recht-voor-allen-12
juli 1891

En enkele dagen later worden zelfs mensen gevraagd zich te melden als zij bij Rintje tijdschriften hadden betaald en meegenomen.

Wat was er aan de hand. Daar kom je alleen achter door de notulen van de bijeenkomsten te lezen. Of, de verslagen van de politiespionnen te lezen. Van iedere vergadering die de SDB hield werden verslagen naar de politie gestuurd.
Geheim Dossier nummer 416

Het begon met verslag nummer 399 van 7 juli 1891: Huishoudelijke Vergadering der Sociaal-democraten in “Walhalla” op dinsdag 7 juli 1891. Voorzitter E. Bachman,  Aanwezig 53 leden.
Aan de orde is het verdwijnen van R.W. van Weers. Deze was belast met het innen van de gelden voor R.v.A. (noot: Recht voor Allen) en van de contributiën o.a. ook voor het begrafenisfonds der partij.
Bachman zeide: dat hij weg is, kan mij minder scheelen, maar wij kennen de abonnés niet allen, En dat is lastig.
L. Abas voerde aan dat hij op den loop was met veel geld, maar hoeveel is nog niet bekend.
W.v.d.Meer vond het ook niet mooi, : maar zeide hij, “’t is ook niet mooi dat L. Abas, M. C. Thomas en hij (R.W. van Weers) van F. Domela Nieuwenhuis hebben geleend f.700,- en dat Abas en Thomas, v Weers voor de terugbetaling laten op komen, want dat zij weigeren dit te doen. Zij werpen nu de schuld geheel op v Weers en dat is niet in den haak.”
Men besloot de zaak nauwkeurig te onderzoeken.

Nummer 403, 
Huishoudelijke Vergadering der Sociaal-democarten in “Walhalla”op maandag 20 juli 1891,  Voorzitter E. Bachman
Aanwezig 87 leden.
’t Is nu gebleken dat R van Weers (zie rapport 399) alleen wat van het begrafenis fonds alhier, heeft verduisterd f. 145,- en f. 94,- van den verkoop van brochures.

Nummer 414,
Huishoudelijke vergadering der Sociaal-democraten in “Walhalla” op dinsdag 1 September 1891, Voorzitter P. Gestman, Aanwezig 100 leden.
W.A. van Oosten : Ook R. van Weers wilde hij geroyeerd hebben, daar deze met A. van Asdonk samen doet en de partij benadrukt.
J.H. Adam maakte een eind aan het tumult, dat dat voorstel veroorzaakte en stelde voor het royement aan te vragen van. A. van Asdonk, W. van der Meer, R. van Weers en M.C. Thomas. Dit nu zal a.s. vrijdag in een bestuursvergadering worden overwogen en beslist.

Nummer. 415,
Huishoudelijke Vergadering der Sociaal-democraten in “Walhalla”op Vrijdag 4 september 1891

Voorzitter P. Gestman
aanwezig 180 leden.
Van Asdonk vroeg de royeering van M.C. Thomas en vrouw omdat zij hem geld hadden ontstolen. M.C. Thomas daarentegen beschuldigde R. van Weers en vrouw van diefstal, welke alweder L. Abas van diefstal beschuldigde.
Dit alles van oorzaak van een groot tumult. M.C. Thomas en de vrouw van van Weers zijn toe geroyeerd.
F. Domela Nieuwenhuis verweet R. van Weers, dat hij ondankbaar was, want dat de partij hem altijd had geholpen en hij nu deze verried.
De Zoon van Abas, die woedend was over de beleediging die R. van Weers zijn vader had toegevoegd, viel van Weers aan en gaf hem een pak slaag.
L. van Koert verweet R. van Weers daarop dat hij een oplichter was, want dat hij nog f. 400,- moest betalen aan de partij, welk geld hij arglistig in zijn bezit had gekregen.
W. Hoekstra maakte aan het schandaal een einde door voor te stellen een ander onderwerp te behandelen. Daarvoor miste men echter de lust en dus werd de vergadering gesloten.

Nummer 416,
Huishoudelijke Vergadering der Sociaal-democraten in ”Walhalla”  op woensdag 9 September 1891, V
oorzitter P. Gestman,  Aanwezig 62 leden..
Behandeld werd het royement van R. van Weers.

A. van Asdonk vroeg aan L. Abas of hij aan R. van Weers al had teruggegeven het geld van het begrafenisfonds (zie de rapporten 399 en 403).
Abas zeide daarop dat R. van Weers zooveel geld had gestolen van den verkoop der brochures dat hij het geld van het fonds kon teruggeven.
Wat is gebleken, dat door het slechte bestuur van het begrafenisfonds alleen hier in ’s Gravenhage 40 leden zich hebben aten royeeren. Zij eischen hun betaalde inleggelden terug, maar R. van Weers, die de kas hield, heeft geen geld in kas Een Commissie is benoemd om die zaak te onderzoeken. Weer ontstond twist over de handelingen van R. van Weers, die de bazen, waar socialisten werkten, aanzette om dezen te ontslaan. V. Weers ontkende. A. van Asdonk tok zijne partij. W. Schouten ging daarop aan ’t schelden op van Weers en van Asdonk, zeggende dat het niet aanging van hen in de partij te branden.

Van Asdonk wilde Schouten te lijf, maar dit werd hun belet onder een algemeen geschreeuw van, “v Asdonk moet er ook uit!” De vergadering is toen maar gesloten.

Werkliedenbond

In 1893 was de Sociaal Demokratische Bond verplicht om haar naam te veranderen wegens het regelmatig overtreden van de wet. In 1896 werd daarom de SDAP opgericht.

Rintje begon echter bij een andere bond.
In 1899 had de ’s-Gravenhaagsche Werkliedenbond een nieuw onderkomen op de Bierkade. Daar was een vergaderzaal die plaats bood aan 400/500 man. In augustus 1899 werd het gebouw in gebruik genomen. Er hingen oa banieren van de Smidsgezellenvereeniging, de Meubelmakersvereeniging en de zangvereniging Kunst na den arbeid.

Volgens de statuten was het doel van de Werkliedenbond:
De bond heeft ten doel om aan den werkman in zijne vrije uren gelegenheid te geven tot nuttige oefening en ontspanning, zoomede bevordering zijner stoffelijke en zedelijke welvaart.
Art. 3. Om dat doel te bereiken zal gelegenheid gegeven
worden om samen te komen in een daarvoor aan te koopen en te exploiteeren gebouw, gelegen te ’s Gravenhage. In dat gebouw zullen bijeenkomsten en vergaderingen gehouden, eene bibliotheek opgericht, geschikte nieuwsbladen ter lezing gelegd en gepaste spelen aangeschaft en ververschingen verkrijgbaar gesteld worden.
Art. 4. Tot de werkzaamheden van den bond zullen behooren, voorlezingen of voordrachten op wetenschappelijk en oeconomisch gebied, bespreking van onderwerpen betreffende het practische en theoretische gedeelte der verschillende ambachten en het houden van leercursussen in zang voor kinderen van leden en van voorbereidende cursussen in verschillende vakken, waarin ze later zullen worden opgeleid.

Voor korte tijd was Van Weers de voorzitter. In augustus 1899 was een ander al voorzitter. In april 1900 ging de Bond failliet.

Het ging verder bergafwaarts met Rintje. Ondanks zijn socialistische houding en zijn inzet voor de werknemers, ging hij zelf in 1901 failliet.  Bij vonnis van de arrondissements-rechtbank te ‘s-Gravenhage, dd. 14 Mei 1901, is R. W. van Weers, meubelmaker, wonende te ’s Gravenhage, Brouwersgracht n°. 30, verklaard in staat van faillissement, met benoeming van jhr. mr. J. F. Schuurbeque Boeije, rechter in voormelde rechtbank, tot rechtercommissaris, en ondergeteekende, advocaat en procureur, van Blankenburgstraat n°. 6, tot curator.’s Gravenhage, 15 Mei 1901. In februari 1902 werd het faillissement bekrachtigd.

Rintje overleed, 89 jaar oud, in 1926

Klik hier voor Rintje van Weers in de Haagse Tak.

Een Stamgenoten website