Frans van Wersch, pater

Francis Willem (Francois) Vanwersch werd in Kerkrade op 20 mei 1830 geboren als eerste zoon en vierde kind van Jan Joseph van Wersch, winkelier in Kerkrade en van Maria Souren. Het echtpaar kreeg negen kinderen. Helaas stierven er drie al erg jong. Zij kregen slechts één zoon, dat was deze Frans. In 1857 trad hij als 27 jarige op 27 september 1857 in bij de Jezuïten in het klooster in Ravenstein.
Tussen 1856 en 1858 was hij geestelijk leraar aan het Bisschoppelijk College in Roermond.
In 1858 verhuisde hij vanuit Roermond terug naar Ravenstein. De Jezuïeten richtten er een Latijnse school op, het Gymnasium Aloysianum. Het doel van deze school was tegenwicht te bieden tegen de protestantse scholen in de omgeving. Van heinde en verre kwamen studenten naar Ravenstein voor katholiek onderwijs.
Het was de bedoeling dat hij al in 1869 naar Zuid Afrika zou afreizen. Hij had zich tijdelijk ingeschreven in Rotterdam bij een familie aan de Wijnhaven met de bedoeling naar Kaap de Goede Hoop te gaan.

Tussen 1873 en 1875 is hij assistent in de Onze Lieve Vrouwekerk aan de Wijnhaven (Zuidzijde) 66 in Rotterdam. De pastoor is J. Escherich. Er zijn negen assistenten.

In oktober 1875 ging hij met anderen (vijf priesters waarvan drie Engelsen en twee Nederlanders: Arnold Widdershoven en Frans van Wersch) naar Zuid Afrika en kwam aan in Port Elisabeth (3). Hij verbleef in eerste instantie in het plaatsje Graaff Reinet (zie het landkaartje op nummer1), inmiddels de vierde oudste stad van Zuid Afrika. Dat was een reis van 268 km. In 1877 telde Graaff Reinet 16.940 mensen. Er waren vijf kerken: de Church of England, Nederlands hervormd, London Missionary, Wesleyan en de katholieke kerk waar Widdershoven en Van Wersch de geestelijken waren.

Van daar uit vertrokken zij op een 1500 km lange reis naar Zambia, langs de rivier de Zambezi. In 1882 ging hij naar een klooster toe in Grahamstown (4). Daar bereikte hem in december 1882 het bericht dat de trappisten het klooster in Dunbrody (2) hadden verlaten. Pater Van Wersch ging daar met anderen naar toe en een jaar later moest hij terugkeren naar Graaff Reinet. Dunbrody was een soort trainingshuis voor missionarissen in Zuid Afrika. Hier leerden zij de talen, de gewoonten, de plaatsen etc. Het maandblad de Bode van het Heilig Hart van Jesus uit 1886 schreef: En nu een woord nog over Dunbrody. de E.P. Van Weersch met zijne leerlingen maakt het bijzonder goed. E.P. staat voor: eerwaarde pater. 
kaart-zuid-afrika

In 1888 waren er in deze drie missieplaatsen totaal 62 geestelijken waarvan slechts tien priesters, vier in Dunbrody, drie in Grahamstown en drie in Graaf Reynet.
Blijkbaar keerde hij toch weer terug naar Dunbrody omdat hij daarin in juni 1888 ten gevolge van malaria overleed. Hij was 12,5 jaar in de missie en hij werd slechts 58 jaar.

Wie schrijft die blijft is een gevleugelde uitspraak. Frans schreef enkele boeken, maar vertaalde ze ook. 

de-tijd-6-apr-1874
1874

Na zijn overlijden verscheen het volgende bericht in de krant:

frans-kanton-weert-30-juni-Houtem, 25 Juni: Een telegraphisch bericht uit Dunbrody, Zuid-Afrika, meldt het overlijden van den weleerw. heer Frans Van Wersch, missionaris der Societeit van Jesus.
De overledene werd geboren te Kerkrade den 30n Mei 1880 en voltrok zijn studiën te Rolduc en in het Groot-Seminarie van Roermond, waar hij in het Bisschoppelijk College tot leeraar benoemd werd.
Na twee jaren trad hij in de Societeit van Jesus en was zoowel in de zielszorg als in het leerambt werkzaam, totdat hij in het jaar 1875niiwkoerier23081888 naar de missiën van Afrika vertrok.
Gedurende zijn dertienjarige afwezigheid stierven zijn bejaarde moeder en een zuster. Het krachtige lichaamsgestel van den ijverigen, vromen priester en een vóór eenige weken door zijn naastbestaanden ontvangen brief, waarin slechts gunstige tijdingen medegedeeld werden, lieten niet vermoeden, dat hij zoo spoedig aan hun liefde zou ontrokken worden. Voorzeker heeft de dierbare overledene reeds van God het overrijke loon ontvangen voor zijn heilig leven en zijn groot offer in zijn apostolischen loopbaan.

bron: Kanton Weert 30 juni 1888

In het Algemeen Handelsblad  stond slechts één regeltje: Overleden> F. van Wersch, missionaris der Zambesi-Missie in Zuid – Afrika, Grahamstown.

wewbmaasbode-27-061888

Ten slotte deelen wij hier het schrijven mede van den E. P. A. Daignault, waarin eenige bijzonderheden vermeld worden, aangaande het verlies hetwelk op 17 Juni de missie van den Zambesi getroffen heeft.
 
Ik heb beloofd u eenige bijzonderheden te zullen mededeelen, aangaande het overlijden van onzen onvergetelijken pater Van Wersch. Ziehier wat de E. P. Rector van Dunbrody mij schrijft.

Kort vóór zijn dood heeft de E.P. Van Wersch eene kou gevat, en klaagde hij sterk over het drukkende van den dampkring. Ook ondervond hij eenige aanvallen van bezwijming, maar ging toch voort op de gewone wijze zijne werkzaamheden te verrichten, had goeden eetlust en betoonde zich zeer opgeruimd. Toen ik hem Zaterdag avond sprak, verzocht ik hem den volgenden morgen te bed te blijven, doch hij verzekerde mij zich zeer wel te gevoelen. Tegen éen ure ’s nachts hoorde ik hem hoesten en, ofschoon de hoest licht was, scheen ze hem toch veel pijn te veroorzaken. Ik luisterde en stond in beraad of ik niet naar zijne kamer zou gaan. In hetzelfde oogenblik hoorde ik hem plotseling kloppen tegen den muur, die onze beide kamers scheidt. Ik ijlde tot hem en vond hem bij volle kennis, maar hijgende naar adem, en zonder kracht tot spreken. Ik hielp hem opstaan, doch ziende dat dit geene verlichting aanbracht, gaf ik hem de h. absolutie en liet hem het kruisbeeld kussen. Hij ontving de absolutie met groote godsvrucht, maakte het kruisteeken en legde zich weer te bed. Daarop slaakte hij éen of twee zuchten, en ging in den hemel zijne belooning ontvangen.
Dit alles geschiedde in acht of tien minuten tijds; ik was alleen. Zijn dood was plotselijk, maar niet onverwacht; want sedert lang bereidde de goede Pater zich daartoe voor. Wat valt ons het verlies van dien uitstekenden missionaris hard, vooral in de omstandigheid waarin onze missie verkeert, dewijl ook de E. P. Weid, naar wij vreezen, ons spoedig verlaten zal!
 
bron: De Katholieke Missiën 1888-1889, blz 154.

Klik hier voor Frans van Wersch in de Simpelveldse Tak.

Een Stamgenoten website