Jozef van Wersch, soldaat in Indië

Wersch,-Joseph-van
Joseph van Wersch
(1927-1948)

Buiten Wittem, op de Eyserlinde, staat een oorlogsmonument voor de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog. Aan beide kanten staan 43 namen van hen die gevallen zijn in de strijd om de bevrijding. Ook staat er Jozef van Wersch op die op Java in 1948 als soldaat stierf. Het monument werd ontworpen door G. Mathot in 1951 en gebouwd op een plek die door bedevaartgangers regelmatig bezocht werd en die er mee aan betaalden. Het is gemaakt van Limburgs natuursteen en stelt drie nabestaanden voor die een oorlogsslachtoffer dragen. Het beeld is meer dan vier meter hoog.

Jozef van Wersch werd in Vaals op 13 mei 1927 geboren. Hij sneuvelde in Karees (op Java) als sergeant van het Koninklijke Landmacht op 18 november 1948. Hij is overleden, volgens de Oorlogsgravenstichting in Kampong Sakambangan, en begraven op het Nederlands Ereveld Menteng Pulo in Jakarta, vak III, nummer 80/7DD (www.ogs.nl). Hij werd slechts 21 jaar.

Graf-wersch-001
Foto gemaakt drie dagen na zijn begrafenis

Op de foto. genomen door een pelotonvriend staat op het kruis zijn dienstnummer: 1314 RI (dat is zijn bataljon 3-14 R.I.) no 270513010, geboren 13 05 27, Gesn 19-11-48.

Zijn tweelingbroer Egidius (Edi) van Wersch
Zijn tweelingbroer Egidius (Edi) van Wersch

Jozef (Joep) werd bij een achtervolging geraakt en overleed tijdens het vervoer naar het ziekenhuis. De volgende dag 19 november werd hij begraven. Zijn tweelingbroer was niet aanwezig. Die kwam door allerlei omstandigheden enkele uren later.

Op de sokkel van het monument in Witem staat aan de ene kant de volgende tekst:
Het klooster en rectoraat Wittem / het voormalig verzetsdistrict Gulpen met velen in den lande hun God en Vader altijd voor alles dankend gedenken in Christus Jesus hun gevallenen. 1940 – 1945

Aan de andere kant  staan de namen van deze gevallenen. Op de zesde regel   (bij rode pijltje) staat de naam van Jozef van Wersch genoemd:oorlogsmonument-voet

oorlogsmonument-vaalsEr valt dan te lezen:: Jozef van Wersch op Java ’48.In 2010 werd de bijna vergane tekst vervangen door een natuurgetrouwe kopie. Nu wordt meer eer gedaan aan de gevallenen van de Tweede Wereldoorlog.

In het boek De Jongens van Toedjoe Poeloe Doea staat vermeld dat Jo van Wersch met anderen ook herdacht wordt op het oorlogsmonument in Vaals dat op het Van Clermontplein staat.
Andere monumenten door de schrijver van dit boek Jan van Boeijen genoemd, waarop ook de naam van Jozef van Wersch staat, staan in Roermond, Schaarsbergen (alle militairen 7 december Divisie) en Weert. Dus vijf in het totaal.

Tenslotte een foto van de gevallene. Op zijn bidprentje luidt de tekst  onder meer: Op zijn post van eer viel Joseph, wiens leven ’t kenmerk droeg van goedheid en bezorgdheid voor zijn Jongens. In ijver en hartelijkheid groeide hij op onder de liefdevolle zorgen van zijn ouders, jegens wie hij met dankbare liefde vervuld was.

Op het monument staat ook de naam van Sjeng Coenen. Hij was getrouwd met Bertha van Wersch. Sjeng werd in 1944 door de Duitsers op de Cauberg in Valkenburg gefusilleerd.

Op Dolle Dinsdag (5 september 1944) werd Sjeng Coenen en Joep Francotte in Ulestraten op een boerderij gearresteerd, toen een terugtrekkende groep Duitsers onderdak zochten op die boerderij. Wanneer blijkt, dat Coenen een pistool bij zich heeft, worden ze overgebracht naar een Valkenburgs hotel, waar ze door de plaatselijke Ortskommandant worden verhoord. Om middernacht worden ze meegenomen met dezelfde militairen, die hen ook gebracht hebben. Daarna heeft niemand de twee nog levend gezien. Volgens overlevering werden beide verzetsstrijders aan hun handen aan een touw achter een auto naar bovenop de Cauberg gesleept waar ze hun eigen graf moesten graven.  De dag erna vindt men boven op de Cauberg de twee lijken. Een van hen heeft tussen zijn riem een stuk papier met opschrift: Terroristen. Op de plek waar Sjeng en Joep zijn doodgeschoten staat nu de kapel ter nagedachtenis aan alle overleden verzetsleden in Limburg.

Meer weten over dit monument? Klik hier.

Zijn moeder, Elise van Wersch -Kohl, onthulde in mei 1960 op het Von Clermontplein in Vaals een oorlogmonument dat de militairen en burgers herdenkt die in dienst van het Nederlands leger in Nederlands Indië gevallen waren. Haar zoon sneuvelde daar in 1948.

lillie-van-wersch
1960

Zijn naam staat ook op het Nederlands Oost Indische Divisiemonument in Schaarsbergen, ook onthuld in 1960.

Enkele foto’s uit Indië waarop Joep staat.

bron: onder andere: De Jongens van “Toedjoe Poeloe Doea”, Herinneringsalbum van het bataljon 3-14 R.I., 3e Infanterie Brigade Groep, 1 Divisie “7 December”, West-Java 1946-1950. –  J.D. van Boeijen. Helmond 2009.

Klik hier voor Joseph van Wersch in de Kerkraadse Tak.

 

Een Stamgenoten website