Arnold Vanwersch

Een van de leden van de familie in Vaals was Arnold Jos Vanwersch (van Wersch). Hij werd in 1901 in Heerlen geboren. Als 12-jarige moest hij in Laurensberg gaan werken en bleef hier zeven jaar. Een maand voordat hij 21 werd, trouwde hij op 16 februari 1922 in Vaals met de vier jaar oudere Maria Bülles uit Aken. Zij hadden al een dochtertje van net een jaar, geboren in Aken. Dat erkende hij dan ook bij hun huwelijk. Jos was toen grondwerker. Helaas overleed zij drie maanden na hun huwelijk. Hun tweede dochtertje was bij hun huwelijk net een maand oud. Uiteindelijk kregen zij acht kinderen waarvan er vier ouder werden.

Vader Jos was tot 1934 mijnwerker op de Laura in Eygelshoven. Wellicht dat hij hiermee moest stoppen omdat hij een instorting had meegemaakt. Want later stond vermeld dat hij invalide was. Deze mijn was 20 km van zijn huis. Iedere dag liep hij hier naar toe. Na 1934 was hij grondwerker.

Het gezin woonde op verschillende adressen in Vaals: Kastanjelaan (1927), Bloemendalstraat (!930), Clermontplein (1934), Lindenstraat (1946), Bergstraat (1950).

Het gezin had het niet breed. Regelmatig was er weinig eten. De oorlog kwam en de jongens in het gezin werkten als mijnwerker in Treebeek (nu Brunssum). Zij gingen dan te voet naar de Emma. Een tocht van toch zo’n 20 km. En dat iedere dag. Bij thuiskomst was er dan geen eten. Vandaar dat zoon Egidius zich bij het Duitse leger meldde. Hier kreeg hij eten, kleding en aandacht. Niet lang daarna ging hij met het leger mee naar het oostfront. Hier overleed hij als SS Pionier in Estland in 1944.

Het Algemeen Handelsblad van 11 maart 1944 schreef: Uit het weermachtsbericht van 9 Maart 1944: „Ten Zuid-Westen van Narwa wonnen onze tegenaanvallen tegen hardnekkig vijandelijk verzet opnieuw terrein. Zoo sloeg de 20ste Estlandsche H-brigade onder bevel van den SS Oberfiihrer Augsberger, in samenwerking met Germaansche vrijwilligers van een SS-pantsercorps, in aanvalsgevechten, die verscheidene dagen duurden, de beide vijandelijke bruggenhoofden aan de Narwa uiteen en bracht den vijand zware verliezen aan dooden en gewonden toe. Hernieuwde Sowjet-aanvallen werden afgeslagen, nadat veertien vijandelijke pantserwagens waren stukgeschoten. ,,In het hooge Noorden sloegen troepen van leger en Waffen-SS aanvallen van overmachtige vijandelijke strijdkrachten af. Een landingspoging van de bolsjewisten op het Visschersschiereiland werd verijdeld.”
Ook hier strijden Nederlanders naast hun Duitsche kameraden voor een Nieuw Europa. Waar blijft uw daad? Meldt u vrijwillig voor de Waffen-SS. Inlichtingen bij de SS-Ersatzkommando Niederlande, Den Haag, Korte Vijverberg 5, of aan de Nebenstellen: Amsterdam, Dam 4; Alkmaar, Langestraat 56; Groningen, Heerestraat 46: Enschede, Hengeloschestraat 30 en Heerlen, Saroleastraat.

Het gezin Vanwersch had het moeilijk. Vanwege het feit dat zijn zoon voor de Duitsers had gevochten, en zijn vrouw uit Duitsland kwam, stond het echtpaar na de bevrijding onder verdenking van Duitse sympathieën.Dat betekende dat zijn inkomen en eventuele bezittingen onder beheer werden gesteld.
En ze hadden het al niet makkelijk. In februari 1946 vroeg hij als oud-medewerker van de mijn en als invalide de mijn Laura om 18 hectoliter deputaatkolen.

Deputaatkolen zijn kolen van een minder soort: deze kolen waren gemengd met stof en gruis. Op de Maurits en andere mijnen werd dit kolenbonnen genoemd. De mijnwerkers hadden recht op een bepaalde hoeveelheid kolen.
Tijdens de oorlog en kort daarna waren de hoeveelheden afhankelijk van de samenstelling van het gezin. Gehuwden mijnwerker kregen gratis 42 hl per jaar en ongehuwde, ook gratis, 12 hl.
Dit stond tegenover beambtekolen die meestal de betere soort was, namelijk antraciet.
Bron: Woordenboek van de Limburgse dialecten, II-5, volume 2.

Dit werd geweigerd: U zult als politieke delinquent dus eerst de bewijsstukken hebben over te leggen, dat U door Rechtsherstel gerehabiliteerd is resp. dat U buiten vervolging is gesteld, viel te lezen ind e brief die hij van het Beheerinstituut kreeg.

Pas op 20 augustus 1947 kreeg hij bericht dat dat de gerezen verdenkingen ongegrond zijn gebleken.Zijn vrouw was al in mei buiten vervolging gesteld.

In de vijftiger jaren verdiende hij wat extra geld met het fokken en verkopen van boxers.

In 1964 overleed zijn vrouw Maria waarna hij met Alida Batenburg trouwde. In september 1968 moest hij, wegens haar overlijden, afscheid van haar nemen.
Jos overleed, na een zwaar leven, twee echtgenotes en vier kinderen overleden, op 1 augustus 1988 in Vaals. Hij was een verbitterd man geworden.