Elkenrade

Jan Willem van Weersch uit Elkenrade werd in de kerk van Eys op 16 januari 1788 gedoopt. Zijn vader was Jan van Werst en zijn moeder Maria van Can. In het jaar dat Jan Willem 19 zou worden, in 1807, moest hij zich bij de militie melden om dan daadwerkelijk in dienst te gaan. Jan was toen als dagloner woonachtig in Eys waar hij bij zijn ouders woonde. Hij hoefde echter niet in dienst omdat hij de enige zoon in het gezin was: nummer 340 is door den Militie Raad Zitting gehouden hebbende te Roermond uit hoofde hij eenigen Zoon is, finaal vrijgesteld.
Hij trouwde vrij laat. Pas toen hij 34 was trouwde hij twee dagen voordat zijn zoon in 1822 geboren werd.  Dit huwelijk met de 28-jarige Anna van den Hove was haar tweede huwelijk. Zij was eerst getrouwd geweest met Jan Kleuters jr., overleden Wijlre 4 november 1819. De moeder van Jan Kleuters jr. was Anna Catharina van Wersch getrouwd met Jan Kleuters sr. Jan Kleuters jr overleed en Anna van der Hove trouwde met dienstknegt Jan Willem van Wersch uit Elkenrade omdat zij een kind van hem droeg. Jan Willem was dus een neef van Jan Kleuters. Hun ouders waren broer en zus.

Ondertussen was hij naar Elkenrade verhuisd waar het leven hem goed afging. Hij was geen dagloner meer, of dienstknecht, maar een landbouwer met een eigen huis en 27 stukken land verspreid over de vier windstreken van Elkenrade.
Klik op de kaart hieronder uit 1811-1830 en dan even wachten. Bij de pijl staat zijn huis.

elkenrade
bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort / Documentnummer MIN11123C01

Deze 27 stukken land lagen in de Overste Elkenrader Sippe, aan de Elkenraderweg, aan de Wlkeraderberg, In den Vrouwendel, aan de Bronkweg, aan de Scholtissensche Hei, In de Rensberg. Het gezin woonde in het laatste huis aan de noordkant van Elkenrade. Alleen achter zijn huis had hij een grote boomgaard, de rest was bouwland voor haver, gerst en tarwe. Mais werd nergens in Limburg verbouwd.

Op de kaart hieronder zie je de huidige situatie. Ook deze pijl wijst in Elkenrade de plek aan waar zijn huis stond. Nu staan er boerenschuren.

elkenrade

Uit het huwelijk zouden nog zes kinderen volgen. Bij de geboorte van zijn eerste kind kon hij de akte niet ondertekenen omdat hij niet kon schrijven. Dat leerde hij pas toen hij bijna zestig was.

Notariële akten

Betreffende het echtpaar zijn aardig wat notariële akten bewaard gebleven:
1845: 9 februari 1845
Jan Willem Van Weersch leende aan Jan Martinus Houppermans, landbouwer, getrouwd met Maria Catharina Pakbiers, beiden wonende in Trintelen een bedrag van ƒ 70, 80. Houppermans moest dat binnen 3 of 6 jaar terugbetalen met 5% interest. Als onderpand gaf hij een stuk bouwland in de Geitekuil onder Wijlre . Van Weersch mocht dit vanaf dag 1 gebruiken. Het tarwe dat er op stond was voor de helft nu voor Jan Willem, maar niet het stro en het kaf,. Gedurende de drie of zes jaar mocht Jan Willem het vruchtgebruik van dit stuk land hebben. Wanneer er afbetaald was moest Jan Willem dit stuk land ingezaaid met tarwe achterlaten. Hij moest het nadien oogsten en opslaan in zijn schuur. Het stro en kaf was voor hem en de helft van de tarwe moest hij afstaan. Het bedrag moest in zilveren munt worden terugbetaald.
1847:  30 augustus 1847
Anna Catharina van den Hove maakte haar testament op. De welke gezond van lichaam gaande en staande haar verstand, memorie en alle zinnen magtig is. Zij wilde de goederen die Godt haar in de Wereld gegeven heeft nalaten aan haar man, om hem mijne vriendschap en genegenheid daar voor te tonen. Het enige dat in deze akte als nagelaten goederen genoemd worden zijn meubels en mobiliaire effecten.
1848: 14 januari 1848
Jan Willem en zijn vrouw kopen van Martin Houppermans, landbouwer, getrouwd met Maria Catharina Pakbier in Ubachsberg wonende, een stuk bouwland onder de hegge op de graaf bij Elkenrade voor ƒ 60. Houppermans had dit in 1841 van zijn vader Wijnand Houppermans geërfd.
1848: 16 december 1848
Jan Willem Van Weersch kocht bouwland op den Rensberg onder Wijlre voor ƒ 100,- van François Wijnand Hollands getrouwd met Anna Catharina Bisschop, landbouwers in Ubachsberg. Die had het weer geërfd bij akte van deling van Maria Johanna Houppermans echtgenote van Jan Willem Linkens.
1858: 18 juni 1858
Catharina van den Hove maakte haar testament op waarin zij alle roerende en onroerende goederen naliet aan haar kinderen. Zij wonen Elkenrade
. Het zelfde deed haar man. Vreemd dat zij niet in hun testament zetten dat de langstlevende de eerste erfgenaam was. Ook Jan Cleuters maakt zijn testament op en liet alles na aan zijn twee zussen en zijn twee halfbroers.
1: Elisabeth Cleuters gehuwd met Jan Andries Vromen
2: Anna Gertrud Cleuters gehuwd met Johan Bergmans
3: Hubert Van Weersch
4: Herman Van Weersch
Ieder kreeg een vierde deel. Zij overleed in 1880.

Op initiatief van zijn stiefzoon Jan Kleuters en zoon van zijn vrouw Anna Catharina van den Hove uit haar eerste huwelijk, geboren in Wijlre op 20 februari 1819) gingen Jan Willem van Weersch (volgens de notariële akte) en Jan Kleuters in 1858 naar de notaris. Al sinds 1843 was het huis, weiden en tuin eigendom uit het huwelijk van zijn moeder en overleden vader, zijn eigendom en van zijn twee getrouwde zussen. Al vijftien jaar lang hadden Jan van Wersch en zijn moeder hem niets hiervoor betaald. Jan Kleuters werkte zelfs zonder loon als knecht op de boerderij. Het enige dat hij kreeg waren zijn kleren en eten. De comparanten vrezen dat daaromtrent nader moeilijkheden zouden kunnen ontstaan,  schreef de notaris in de akte. Waarschijnlijk waren er al eerder meningsverschillen hierover geweest. Op die dag in 1858 was besloten dat Jan van Wersch over de afgelopen vijftien jaar eindelijk de pacht van huis en land te betalen, maar ook kreeg Jan Kleuters als loon over al die jaren  ƒ 352,50 en als deel in de erfenis ƒ 110. Tesamen met de achterstallige pacht kreeg Jan Kleuters uiteindelijk ƒ 1723,85.

Een jaar later overleed Jan Willem van Weersch in 1859. Zijn weduwe bleef met een zoon uit haar eerste huwelijk en twee zonen uit tweede huwelijk in Elkenrade, huis nummer 135 wonen. Alle vier waren zij landbouwers in Elkenrade. In 1896 verkocht zoon Hubert voor notaris Palmen uit Voerendaal akkergereedschappen, twee paarden, vijf stuks hoornvee, twee dragende zeugen, schuurgereedschappen, 300 kg aardappelen, richelhout, karoten, hooi, een partij kippen en al de huismeubelen, koper, tin porselein, glas en aardewerk, wegens ophouden van zijn boerderij. Zoon Herman was al in 1876 naar Ubachsberg verhuisd en later naar Klimmen waar zij de boerderij bij het Huiske konden pachten. Tegenwoordig is dat de Huiskenshof.

Klik hier voor Jan Willem van Weersch in de Simpelveldse Tak.

Een Stamgenoten website