Bierpullen

De Nederlandse Genealogische Vereniging in samenwerking met de Sectie Genealogie v.h. LGOG organiseert met enige regelmaat onder meer in Zuid-Limburg stamboomcafés. Hier kunnen bezoekers ondersteuning krijgen in hun familieonderzoek van ervaren stamboomonderzoekers.  In september 2026 kwam in Landgraaf Petra daar op bezoek. 

Zij had een foto bij zich waarop twee bierpullen uit begin 1900 staan. Op de ene staat Peter van Wersch en op de ander Michel van Wersch. Deze bierpullen zijn al jaren in de familie maar waarom wist zij niet. Zelf heette zij geen Van Wersch en haar moeder ook niet.

De ervaren genealoog wist gelijk dat hij bij ons moest zijn om antwoord te krijgen en gaf haar ons mailadres. Petra kende onze site niet.

Dus kregen we een mail met de foto’s en na een mailwisseling waren we al wat verder gekomen. We wisten daardoor wie Peter en Michel zouden kunnen zijn maar bewijs hadden we nog niet.

Na nog wat vragen en zoeken wisten we het zeker wie Peter en Michel waren. Het waren vader en zoon en bevinden zich in de Losse Takken. Peter van Wersch (1845-1903) trouwde in 1876 in Herzogenrath met Kundigunde Göttgens. Zij kregen vier kinderen, twee dochters en twee zonen Johann en Michael.

Beide jongens waren in dienst geweest bij het Unter Elsässisches Infanterie-Regiment no 132, gelegerd in Strasbourg. Dat staat onderaan de bierpullen. Op die van Peter staat Zum Andenken a.m. Sohne Johann b. 5 Comp. Inf. Regt: no 132 in Strassburg :/E 1901.

En op die van Michel staat 5 Comp. Inf. Regt: no 132 in Strassburg :/E 1902.

Het was de gewoonte dat sommige soldaten aan het einde van hun diensttijd van hun ouders een bierpul als herinnering kregen, in het Duits een Reservistenkrug. Op zo’n aardewerk pul van een halve liter staat de naam van de soldaat, zijn regiment, garnizoensplaats, het jaar van afscheid, een afbeelding van de keizer en enkele tekstregels.

Hoewel op de ene bierpul Peter staat, was die voor zijn zoon Johann zoals uit de tekst aan de voet van de bierpul staat: Zum Andenken a.m. Sohne Johann b. 5 Comp. Inf. Regt: no 132.

Op deze bierpul staat verder nog de volgende tekst:

Aan de ene kant: Mit Gott für Kaiser u. Reich, met een afbeelding van enkele soldaten van het 132e regiment.

Op de bierpul van Michel staat aan de ene kant een afbeelding van de Duitse keizer Wilhelm I en aan de andere kant keizer Wilhelm II
In het handvat staat: Lieb Vaterland magst ruhig sein en aan de andere kant van het handvat Fest steht U(nd) Treu die Wacht am Rhein. Beide regels komen uit het gedicht van Max Schneckenburger uit 1840 dat vijf jaar later op muziek werd gezet door Karl Wilhelm. Deze twee regels zijn het refrein.
Rondom de keizer Wilhelm II staat aan de ene kant: Ich will des Staates erster Diener sein en aan de andere kant bij keizer Wilhelm I: Ich habe keine Zeit müde zu sein.

Maar waarom zijn deze bierpullen dan in onze familie, vroeg zij. Wat is de familieband?

Peter van Wersch had, zoals hierboven staat, twee dochters en twee zonen. Een van die dochters heette Helena. Zij trouwde in 1908 met Wilhelm Setzen en kregen in 1909 zoon Johann Setzen. Ook Johann trouwde en kreeg Wilhelmina in 1938. En Wilhelmina is de moeder van Petra. Dus Peter van Wersch was in de 4e graad de betovergrootvader van de vragenstelster.