Willem van Wersch, schilder

Op 6 april 1875 kocht Willem van Wersch (Heerlens winkelier en huisschilder), getrouwd met Anna Maria Vijgen een huis met een gedeelde tuin in Heerlen van Bernardina van Oppen. De verkoopakte werd opgemaakt door notaris Gerard Smeets. De akte kostte f. 166,151/2.

Aan de ene kant grensde het huis aan haar huis en aan de andere kant aan het huis van het echtpaar Bour en Meens. De tuin was 72 m2.

Het huis kostte f. 3000 binnen 15 jaar te betalen met een twee jaarlijkse rente van 5%. Te betalen op 1 januari en juli. Het huis werd onder de volgende voorwaarden verkocht:

  1. De ramen aan de kant van de verkoopster mogen niet groter gemaakt worden.
  2. Na drie jaar moet de helft van het glas in ieder raam in deze muur mat gemaakt worden.
  3. De vensters boven twee derde mogen in deze ramen van tuimelramen voorzien worden, zowel gelijkvloers als op de etages en aan de straatkant.
  4. De deur van de kelder die uitkomt op de poort en de deur naast de kelder moeten direct vervangen worden door metselwerk. Ook de deur van de zogenaamde paardenstal in het huis van de verkoopster naar de tuin moet dicht gemaakt worden.
  5. De scheidingsmuur moet vernieuwd worden.
  6. Aan de gang naar de tuin bevinden zich secreten. Die moesten ten behoeve van de verkoopster minimaal nog die jaar daar blijven. Na drie jaar zullen die deuren dichtgemetseld worden. De kosten zijn voor de koper.
  7. De kanjel (= regenpijp) voor zover die op de open plaats uitkomt, moet door de koper in orde gehouden worden.
  8. De verkoopster mag bomen tegen het verkochte huis planten maar mag het licht in het huis niet belemmeren.
  9. De verkoopster mag niet op de open plaats bouwen tenzij er een afstand wordt aangehouden van 2,75 meter van het huis.
  10. Er komt een levende doornenheg die de gemeenschappelijk tuin verdeelt. De kosten daarvan worden samen gedragen.
  11. Achter het verkochte huis bevindt zich een waterput. De verkoopster mag hieruit water putten of een pijp laten leggen die naar een nog te plaatsen pomp op haar erf gaat.
  12. Als de koper zich niet aan zijn financiële hypothecaire verplichtingen houdt, mag de verkoopster het huis opnieuw verkopen.
  13. Bij inbeslagneming van het huis door derden zal de koopprijs door de koper altijd betaald worden.

emmastraat

Op het huis van Willem van Wersch, achter de lantaarnpaal op het Emmaplein (voorheen Dorpstraat), staat Behangselpapier, Glas en Verfwaren. Willem kocht dit huis in 1875.

Tussen 1850 en 1860 waren er in Heerlen zeven wijken: Wijk A was rondom de Dorpstraat, wijk B was rondom Wegscheid (nu Geerstraat), wijk C was rond de Veemarkt, wijk D: Caumer, wijk E Vrusschemig, wijk F: Welter, wijk M: Vrank, wijk N: Heerlerheide. Op bovenstaande foto uit ongeveer 1903/1904 zijn zes huizen te zien:

A 45 waar in 1850/1860  Hendrik Cox, geboren 1804 en zijn vrouw Maria Geurts, geboren 1796 woonde. Hij was tapper. In huis woonde of verbleef toen Jan Meijs die voerman was.

weekblad van heerlenNummer A 44: Op het tweede gebouw van links zie je een reclamebord op het balkon. Hierop staat De Nieuwe Limburger Koerier. Dit was het pand van de heer Hermann Weyerhorst uit Geilenkirchen. Hij begon in 1845 met het Weekblad voor Heerlen. In 1847 liet hij de krant in het Duits verschijnen hoewel die eerst in het Nederlands was. Hij noemde het blad Der Limburger Courier. Zijn zoon Karel (geboren 1834 en letterzetter) nam het blad over en in 1869 verscheen de krant weer in het Nederlands. De naam veranderde in De Limburger Koerier. De krant werd gedrukt door Rotatiedrukkerij Weyerhorst.
der limburger courierIn 1899 werd de krant door fa. Van de Weyer overgenomen die de krant naar Maastricht verhuisde. Daardoor ontstond er in 1901 in Heerlen de Nieuwe Limburger Koerier, een van de voorlopers van het Limburgs Dagblad. De eerste redacteur was tussen 1903 en 1905 Henri Calker, geboren in Waalwijk.

Hierna kwam boekhandel Penners in het pand aan het Emmaplein nummer 6. Hij zat hier al in 1913. In 1934 ging Martin Penners failliet. De nieuwe eigenaar werd in 1938 de weduwe Penners-Sieben.
Op inmiddels nummer 6 genummerd werd in 1938 café-restaurant Zur Stadt Aachen geopend. De uitbater was Harry Diederen. Dit café zat voorheen aan de Geleenstraat. Na de oorlog heropende de zaak om in 1948 friture aan zijn naam het Zuiden toe te voegen. Hij redde het daarmee niet. Want in 1949 kwam de Nederlandsche Credietbank met plannen om het grote pand aan te schaffen. In 1950 opende zij Emmaplein 6. Al gauw werd het te klein want in 1952 werd het verbouwd en kwam er een café en een winkelpand in. Uiteindelijk redde ook dit het pand het niet want het werd door de Nederlandse Credietbank in 1959 gesloopt voor nieuwbouw.
Ook de Credietbank redde het niet en werd Credit Lyonnais.

Op A 43, het witte huis, woonden de weduwe Maria Janssen uit Neerharen en hoofd-commies Jan Gilson, geboren 1799 in Geleen, zijn vrouw Johanna Ritzen, geboren in Heerlen in 1815 en hun dochter Anna Maria Gilson geboren in 1848.

De familie Bour-Meens betrok de woning van Jan Gilson. De familie Bour en Meens bestond uit het echtpaar Nicolaas Jozef Bour (geboren 1834) en zijn vrouw Anna Geertruida Meens (geboren 1830). Op het moment dat de verkoopakte in 1875 opgemaakt werd, was zij zwanger van hun vijfde kind. Totaal kregen zij zeven kinderen.De familie bestond verder uit Antoon Bour, geboren 1797 en leidekker, zwager Nicolaas Meens, leidekker, geboren in 1811 die met Elisabeth Bour trouwde, geboren in 1802 en hun zoon Hendrik Meens, geboren in 1843, ook leidekker. In huis woonde ook Hendrik Bour.
 
Op A 42 woonde de slager Samuel Kosten met Judith Golstein. Zij overleed in 1850. Het echtpaar kreeg zeven kinderen. De familie Van Oppen kocht dit huis om het in 1875 aan Willem van Wersch te verkopen.
 
Op A 41 woonde de familie Van Oppen. Hij was landmeter en kwam uit Hulsberg, zijn vrouw Elisabeth Penners uit Schimmert. Het gezin telde zeven kinderen. Vier daarvan werden ook in Schimmert geboren en rond 1845 drie in Heerlen. Elisabeth Penners overleed in februari 1874. Dochter Bernardine verkocht in 1875 het huis waarin de slager destijds woonde aan Willem van Wersch. In het koopcontract stond dat het huis links grensde aan Bour-Meens en rechts aan Van Oppen.   

1909
1909, Penners was de achternaam van zijn moeder.

Willem en Maria van Wersch-Vijgen kregen negen kinderen waarvan er vier ook de verf ingingen.

De afkomst van Willem van Wersch

Jan Michiel van Wersch werd als zesde kind op 24 juli 1796 in het Limburgse Wahlwiller geboren. Zijn vader was daar, net als zijn grootvader, pachter op de hoeve La Ferme Lanterne. Hij groeide op als hulp van zijn vader op de grote boerderij. Zijn diensttijd bracht hij door in Luik. Zijn oudste broer Jan Sebastian van Wersch werd binnen enkele jaren de knecht van zijn vader waardoor Jan Michiel werkloos werd. Zijn geld verdiende hij als dagloner. Maar Jan bleef niet altijd werkloos. Hij verhuisde naar Burtscheid bij Aken. Daar had hij tussen 1824 en 1834 een koetsierbedrijf in de Alexanderstrasse 391 in Burtscheid.
Daarna verhuisden zij eventjes naar de Rosestrasse in Aken om in 1830 weer op de Alexanderstrasse terug te komen maar nu op nummer 309. Als beroep gaf hij koetsier op. In 1832 woonden zij aan de Peterstrasse 466.
In 1824 trouwde Jan in Burtscheid met de 26-jarige Voerendaalse Maria Sybilla Penners. Hij ondertekende de huwelijksakte met J.M. von Weersch. Zij kregen negen kinderen, vijf in Aken en vier in Heerlen. Op een na overleefden alle kinderen hun ouders.
 
Omstreeks 1834 verhuisde het gezin naar Heerlen waar Jan als winkelier stond ingeschreven. Jan Michiel overleed in 1843 toen hij 47 was. In zijn overlijdensakte stond dat hij geen beroep had.
 
In het bevolkingsregister 1850 – 1860 staat de familie bekend als van Weersch. Zij wonen in wijk A (dat was rondom de Dorpstraat, nu Pancratiusstraat, in Heerlen nummer 105. Wijk B was rondom Wegscheid (rondom nu de Geerstraat) en wijk C was in 1850/1860 rondom de Veemarkt (nu Wilhelminaplein). Door omnummering werd A 105 A 107. In dit huis woonde acht mensen: moeder van Weersch-Penners met zes van de acht kinderen en een werknemer Maurits Tamoni uit Zwitserland. Hij was glazenmaker.

Haar oudste dochter was getrouwd en het huis uit en dochter Petronella was bij een gezin dienstmeid. De kinderen waren allemaal boven de twintig. Alleen de oudste, Jan Leonard gaf schoenmaker als beroep op. Alle anderen, twee jongens en drie meisjes, waren zonder beroep.
Moeder overleed in 1869, 71 jaar.
 
Uit huis
Van de acht kinderen bleven twee zonen in Heerlen wonen: Johan Leonard Hubert en Jan Antoon Willem.
De meeste van de andere kinderen trokken wegens huwelijk naar Luik, een dochter ging naar Tilburg en de ander naar Montzen (B). Dochter Petronella trad in 1871 in bij de Kleine Zusters van Joseph Savelberg in Heerlen. Na drie jaar vertrok zij met onbekende bestemming.

Jan Leonard Hubert van Wersch
De oudste zoon van Jan Michiel, Jan Leonard Hubert van Wersch werd in Aken op 23 juli 1824 geboren. Hij trouwde de eerste maal in 1852 met Maria Wetzels die zestien jaar later overleed. Jan trouwde voor de tweede maal in 1871 met Maria Hameeckers. Jan overleed op 30 maart 1918. Hij werd 93 jaar, een zeldzame leeftijd.

Het gezin van zijn oudste zoon Jan Willem Hubert woonde in 1890 nog in de straat Wegscheid in Heerlen. In 1893 woonde het gezin in de Dorpstraat. Het huis aan de Dorpsstraat in Heerlen werd in 1893 aan de drie oudste kinderen verkocht. Zij kregen 3/9 deel ervan. Totaal was dit fl. 8311,46. Zij hadden echter nog vorderingen waardoor zij uiteindelijk fl 2804,59 over, waarvan eenieder 1/9 deel kreeg.
In 1919 werd door de kinderen een bouwvergunning aangevraagd voor de Akerstraat 54 in Heerlen.
 
Jan Antoon Willem van Wersch
Willem werd in 1830 in Aken geboren. Hij trouwde met Anna Maria Augustina Vijgen, geboren in 1836 in Heerlen. Zij kregen negen kinderen. Op 6 april 1875 kocht Willem van Wersch (Heerlens winkelier en huisschilder), getrouwd met Anna Maria Vijgen het huis  A 44 met een gedeelde tuin in Heerlen van Bernardina van Oppen. De verkoopakte werd opgemaakt door notaris Gerard Smeets. De akte kostte f. 166,15. 
Dit gedeelte van het plein heette toen Dorpstraat aansluitend op de Kirkgraaf. Vervolgens werd het Emmaplein en Emmastraat. Zijn zoon Edmond bleef in de straat wonen. Hij begon enkele huizen verder zijn kunsthandel in de Emmastraat. Dit gedeelte werd jaren geleden omgedoopt in de Pancratiusstraat. Het huisje waarop Willem van Wersch en familie woonde, werd later afgebroken. Daarvoor in de plaats stond er al in 1929 een aanzienlijk groter huis waar vandaag de dag horecazaak Bolero in zit.

Klik hier voor Willem van Wersch in de Heerlense Tak.

Een Stamgenoten website